Vader krijgt 17 jaar cel voor extreme slagen aan pedofiel: het falen van justitie blootgelegd

Er gaat haast geen week voorbij of ons land wordt geconfronteerd met een veroordeelde misdadiger die opnieuw toeslaat. Een zedendelinquent die ondanks opgelegde voorwaarden opnieuw in de buurt van kinderen komt. Een drugsdealer die wordt opgepakt, verhoord en kort daarna alweer op straat staat te dealen. Een verkrachter die na zijn zoveelste veroordeling nog altijd nieuwe slachtoffers kan maken.

Telkens volgt dezelfde uitleg: de procedures werden gevolgd, maar de gevangenissen zitten vol. Of het dossier was niet volledig, de voorwaarden konden onvoldoende worden gecontroleerd, of de wettelijke middelen lieten geen andere beslissing toe. De daders komen er in dit land dikwijls veel beter mee weg dan de slachtoffers. Die blijven achter met de gevolgen.

De zaak-Lenoci: justitie faalt op alle fronten

De veroordeling van Grégory Lenoci legt de problemen in justitie genadeloos bloot. Lenoci werd door de correctionele rechtbank van Namen veroordeeld tot zeventien jaar gevangenisstraf en tien jaar terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank. Hij sloeg op 24 juli 2025 in Jambes zijn buurman Marc P. bijna dood. Het slachtoffer liep zware hersenschade op en verblijft in een instelling. De rechtbank beschouwde de feiten niet als een uit de hand gelopen vechtpartij, maar als een poging tot moord met voorbedachten rade.

Een volksjury zou in dergelijk geval veel milder geoordeeld hebben.

Marc P. was niet zomaar een buurman. Hij was in december 2020 al veroordeeld tot 37 maanden voorwaardelijke gevangenisstraf voor een poging tot verkrachting met geweld en aanranding van een vijfjarige jongen. Aan die veroordeling waren medisch toezicht en een verbod op contact met minderjarigen gekoppeld. Toch deed hij doodleuk verder en verzamelde hij opnieuw kinderen uit de buurt in zijn garage, onder meer om hen op een spelconsole te laten spelen. Er werd opnieuw al een andere klacht ingediend over mogelijk seksueel misbruik van een klein meisje.

Enkele dagen voor de afranseling vertelde de jonge stiefzoon van Lenoci over een verontrustend spel waaraan Marc P. hem zou hebben onderworpen.

Lenoci stapte eerst correct naar de politie. Die reageerde amper. Daarop besloot hij de buurman zelf te confronteren. Die confrontatie ontaardde in buitenproportioneel geweld met bijna de dood tot gevolg.

Wat is een contactverbod waard als niemand het controleert?

De fundamentele vraag is hoe een veroordeelde pedofiel opnieuw jarenlang kinderen rond zich kon verzamelen zonder dat iemand daadwerkelijk ingreep. Wat is een contactverbod waard wanneer niemand het controleert? Wat betekent medisch en gerechtelijk toezicht wanneer nieuwe alarmsignalen niet tot onderzoek leiden?

Pedofiel Marc P. kreeg voor de bewezen poging tot verkrachting en aanranding van een vijfjarig kind een voorwaardelijke gevangenisstraf en hoefde dus niet effectief naar de gevangenis. Lenoci krijgt nu voor zijn zeer gewelddadige wraakactie zeventien jaar effectieve cel en daarbovenop tien jaar terbeschikkingstelling.

Het is maatschappelijk bijzonder moeilijk te verkopen. De vaderfiguur die, gedreven door woede en machteloosheid, het recht in eigen handen nam, krijgt een straf die zwaarder uitvalt dan bij pedofielen die kinderen hun leven verwoesten.

In de rechtszaal brak na de uitspraak dan ook chaos uit. Familieleden en sympathisanten riepen dat de Belgische justitie een schande was. Politieagenten moesten tussenkomen.

Steeds minder mensen geloven nog dat justitie slachtoffers voldoende beschermt, opgelegde voorwaarden werkelijk controleert en gevaarlijke recidivisten uit de samenleving houdt.

Dertig jaar na Dutroux: dezelfde mechanismen, dezelfde slordigheid

Het bekendste en meest afschuwelijke voorbeeld blijft Marc Dutroux. Hij was in 1989 al veroordeeld voor de ontvoering en verkrachting van vijf meisjes, maar kwam na amper enkele jaren opnieuw vrij. Hij beschikte over verschillende woningen, pleegde fraude en leefde met zijn gezin met ca 150.000 Belgische frank per maand aan uitkeringen. Een riant bedrag welke hardwerkende mensen toen moeilijk konden verdienen.

Toch slaagden opeenvolgende politiediensten, magistraten en administraties er niet in het gevaar tijdig te onderkennen. Het gevolg kennen we: zes nieuwe ontvoerde meisjes, vier vermoorde kinderen en een nationaal trauma dat nooit helemaal is verdwenen. De parlementaire onderzoekscommissie beschreef achteraf een ontluisterende opeenstapeling van slordigheid, gebrekkige communicatie en incompetentie.

Dertig jaar later lijken veel mechanismen nog steeds dezelfde. Politiediensten beschikken niet altijd over voldoende mensen. Parketten verdrinken in de dossiers. Gerechtsdeskundigen en psychiaters kampen met wachtlijsten. Voorwaarden worden opgelegd zonder dat er voldoende personeel is om ze te controleren.

België telde volgens de Raad van Europa in 2024 ongeveer 113 gedetineerden per 100 beschikbare plaatsen. Inmiddels wordt de bezettingsgraad nog hoger geraamd. Omdat de gevangenissen overvol zitten, groeit voortdurend de druk om veroordeelden vroeger vrij te laten, straffen elektronisch uit te voeren of minder gevaarlijk ingeschatte daders helemaal niet op te sluiten.

Zo ontstaat een systeem waarin rechters straffen uitspreken die niet altijd worden uitgevoerd, waarin contactverboden bestaan die niet worden gecontroleerd en waarin slachtoffers te horen krijgen dat het gerecht eerst rustig jarenlang zijn onderzoek moet voeren... Tot een crimineel opnieuw toeslaat of een wanhopig familielid besluit zelf in te grijpen. Dat laatste mag nooit de oplossing zijn.

Structurele veranderingen zijn noodzakelijk

De staat kan van burgers niet eisen dat zij alle vertrouwen in justitie behouden, terwijl justitie zelf nalaat opgelegde voorwaarden te controleren. Daarom zijn structurele veranderingen noodzakelijk:

• Voor veroordeelde zedendelinquenten met een verbod op contact met minderjarigen moet een sluitend opvolgingssysteem komen;
• Nieuwe klachten over mogelijk kindermisbruik moeten binnen uren tot noodzakelijke beschermingsmaatregelen leiden;
• Overtreding van voorwaarden moet onmiddellijk gevolgen hebben;
• Politie, parket, justitiehuizen en hulpverlening moeten informatie automatisch delen;
• Rechters mogen alleen voorwaarden opleggen wanneer de overheid ook de mensen en middelen heeft om ze daadwerkelijk te controleren;
• Er moet eindelijk voldoende gevangeniscapaciteit komen voor gevaarlijke criminelen en hardnekkige recidivisten;
• Alternatieve straffen zijn slechts verdedigbaar voor wie werkelijk een laag risico vormt. Wie herhaaldelijk zware gewelds-, zeden- of drugsfeiten pleegt, moet weten dat een veroordeling effectief wordt uitgevoerd;
• Binnen justitie moet verantwoordelijkheid worden gedragen. Wanneer een veroordeelde ondanks duidelijke voorwaarden opnieuw toegang tot kinderen krijgt, moet worden onderzocht waar het toezicht faalde.

We moeten zowel het buitensporige geweld van Lenoci als het falen van justitie afkeuren. Wanneer justitie daarin faalt, verdwijnt eerst het vertrouwen. Daarna groeit de woede. En uiteindelijk nemen sommige burgers het recht in eigen handen. Dat is het alarmsignaal dat justitie haar gezag en greep aan het verliezen is.

Bronnen

• Le Parisien/AFP – eerdere veroordeling van Marc P. en feiten in Jambes
• Le Nouveau Détective – veroordeling van Grégory Lenoci en toestand van Marc P.
• BRF – reconstructie van de zaak-Lenoci en debat over privéjustitie
• Raad van Europa – Europese cijfers over gevangenisoverbevolking
• FOD Justitie – statistieken van de penitentiaire inrichtingen
• De Standaard – inkomsten en uitkeringen van Marc Dutroux en Michelle Martin