Drugscriminelen moeten meebetalen voor hun gevangenisverblijf

De opsluiting van drugscriminelen en mensensmokkelaars kost de Belgische belastingbetaler handenvol geld. Toch blijft het idee dat deze groep zelf de rekening moet betalen al jaren hangen in de marge van het politieke debat. Nu komt minister van Justitie Annelies Verlinden met een concreet voorstel: wie veroordeeld wordt voor ernstige misdrijven zoals drugshandel of mensensmokkel, moet meebetalen aan de kosten van zijn of haar gevangenisverblijf.

Het idee is niet nieuw, maar het is wel tijd dat het wordt uitgevoerd. In landen als Nederland en Duitsland bestaat al een systeem waarbij gedetineerden een bijdrage moeten leveren aan hun detentiekosten. Waarom zou België achterlopen op dit vlak? De logica is simpel: wie de samenleving schade toebrengt, moet daar ook voor opdraaien.

Een kwestie van rechtvaardigheid

Het is niet meer dan billijk dat wie de samenleving schade toebrengt, daar ook voor opdraait. Drugscriminelen en mensensmokkelaars veroorzaken niet alleen directe schade door hun activiteiten, maar belasten ook de justitiële systemen die hen moeten opsluiten. Een gevangenisverblijf kost gemiddeld tussen de €100 en €150 per dag per gedetineerde. Voor een straf van vijf jaar komt dat neer op een bedrag tussen de €182.500 en €273.750. Een flinke som, die nu volledig ten laste komt van de belastingbetaler.

Door een bijdrage te vragen van veroordeelden, wordt niet alleen de financiële last verlicht, maar wordt ook een moreel signaal afgegeven: criminaliteit heeft gevolgen, en die gevolgen moeten gedragen worden. Het is een kwestie van verantwoordelijkheid en rechtvaardigheid.

Praktische uitvoering: hoe werkt het?

Het voorstel van Verlinden is niet zozeer een revolutionaire stap als wel een logische uitbreiding van bestaande mechanismen. In veel landen wordt een deel van het inkomen van gedetineerden (zoals salarissen voor arbeid in de gevangenis) gebruikt om kosten te dekken. België kan hierop voortbouwen.

Een mogelijk model zou zijn om een percentage van het inkomen van gedetineerden af te dragen aan de overheid. Daarnaast zou een eenmalige bijdrage kunnen worden gevraagd bij de start van de straf, gebaseerd op de ernst van het delict en de financiële draagkracht van de veroordeelde. Voor wie geen inkomen heeft, zou een afbetalingsregeling kunnen worden opgezet.

Waarom duurt het zo lang?

Het is verbazingwekkend dat een dergelijk voorstel niet allang is uitgevoerd. De politieke wil lijkt er te zijn, maar de uitvoering blijft hangen in bureaucratische rompslomp en juridische haken en ogen. Toch is er geen reden om nog langer te wachten. Andere landen hebben aangetoond dat het kan, en België heeft de middelen om het ook te doen.

Het is tijd dat de politiek stopt met praten en begint met doen. De kosten van criminaliteit moeten niet langer volledig ten laste komen van de eerlijke burger. Drugscriminelen en mensensmokkelaars moeten hun verantwoordelijkheid nemen, net als iedereen.

Bronnen

• Uitspraken van minister van Justitie Annelies Verlinden over het voorstel;
• Internationale voorbeelden van systemen waarbij gedetineerden bijdragen aan detentiekosten;
• Gemiddelde kosten van een gevangenisverblijf in België, gebaseerd op cijfers van de Dienst Justitiële Instellingen.