Op weg naar een staatsgeneeskunde: Vandenbroucke mikt op de artsen

Frank Vandenbroucke is bezig aan een van de meest ingrijpende hervormingen van onze gezondheidszorg in jaren. De minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid komt zelf uit een medisch milieu en kent de sector bijzonder goed. Juist daarom verbaast het dat hij steeds meer de verkeerde richting uitgaat.

In plaats van eerst fundamenteel te onderzoeken waarom onze gezondheidsuitgaven blijven stijgen, richt hij zijn pijlen steeds meer op onze artsen. Meer dan 100 miljoen euro gratis geneeskunde voor mensen die nog nooit hebben gewerkt, terwijl de artsensector extra moet besparen. Ik stel steeds vaker de vraag: zijn we langzaam op weg naar een vorm van staatsgeneeskunde?

Besparen op artsen, niet op de oorzaken

Voor 2026 werd aan de artsensector een bijkomende besparingsinspanning van ongeveer 150 miljoen euro opgelegd. Het is goed dat men bepaalde excessen in ziekenhuizen aanpakt. Het heeft bijvoorbeeld geen enkele zin om een terminale patiënt bij alle specialisten te laten langsgaan. Overbodige onderzoeken moeten worden vermeden. Fraude moet keihard worden aangepakt.

Er ontstaat een probleem wanneer budgettaire beheersing geleidelijk verandert in centrale sturing. Alles wat de overheid regelt en doet, doet ze slechter dan de private sector.

Volumegrenzen en ereloonsupplementen

Vandenbroucke wil de ereloonsupplementen verder reguleren en zelfs plafonneren. Hij introduceert onder meer:

• een hertekende nomenclatuur, met een scheiding tussen professioneel honorarium en materiaalkosten;
• volumegrenzen voor consultaties en chirurgische ingrepen, bijvoorbeeld maximaal 150 prothesen per chirurg per jaar;
• meer mogelijkheden voor de overheid om in te grijpen wanneer artsen en ziekenfondsen geen akkoord bereiken.

Wat is er verkeerd aan een bijzonder ervaren chirurg die 200 of 250 succesvolle prothesen per jaar plaatst? Misschien is die arts juist gespecialiseerd, efficiënt en bekwaam. Volume is geen bewijs van misbruik. En wat gebeurt er met patiënt nummer 151 wanneer een administratieve grens bereikt is?

Solidariteit die alleen kan bestaan als ze houdbaar blijft

De Belgische sociale zekerheid is historisch gebouwd op solidariteit. Wie werkt en sociale bijdragen betaalt, helpt de gezondheidszorg van iedereen financieren. Uiteraard moeten kinderen, mensen met een handicap, langdurig zieken en wie tijdelijk niet kan werken toegang tot uitstekende zorg hebben.

Maar solidariteit kan alleen blijven bestaan wanneer ze financieel houdbaar blijft. Vandaag krijgen ook mensen medische zorg die nooit één dag in België hebben gewerkt of bijdragen hebben betaald.

• Fedasil boekte in 2024 ongeveer 59 miljoen euro medische kosten voor asielzoekers.
• De terugbetalingen binnen Dringende Medische Hulp bedroegen volgens beschikbare cijfers voor 2023 ongeveer 81 miljoen euro.

Gratis bestaat niet. Iemand betaalt altijd de rekening. Noodzakelijke spoedzorg moet voor iedereen toegankelijk zijn. Een systeem waarin dure, collectief gefinancierde behandelingen volledig worden losgekoppeld van bijdrage, verblijfsduur en verzekeringshistoriek verdient een maatschappelijk debat.

Onze artsen het land uit jagen

We investeren jaren in de opleiding van artsen. Een jonge arts studeert zes jaar geneeskunde en wie specialist wil worden, heeft daarna nog jaren voor de boeg. Een Belgisch diploma opent ook deuren in Luxemburg of Zwitserland. Wanneer de overheid de autonomie van artsen beperkt, vragen de meest mobiele specialisten zich af waarom ze nog in België zouden blijven.

Dan wordt de patiënt tweemaal het slachtoffer. Eerst wordt de medische activiteit afgeremd omdat ze te veel zou kosten. Vervolgens moet hij langer wachten omdat er onvoldoende capaciteit is.

We moeten besparen, fraude bestrijden en onnodige onderzoeken vermijden. Maar begin met een volledige analyse van het systeem en pak de echte oorzaken aan. Een arts die fraudeert moet worden gestraft. Maak van iedere hardwerkende arts geen potentiële overconsument omdat hij veel patiënten ziet of veel operaties uitvoert.

Bronnen

• Federale minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Frank Vandenbroucke, Gezondheidsbegroting 2026 en beleidsnota Volksgezondheid 2025-2026.
• RIZIV, informatie over nomenclatuur, conventionering, honoraria en medische prestaties.
• Fedasil, budgetgegevens en medische kosten voor asielzoekers.
• POD Maatschappelijke Integratie en Medimmigrant, gegevens over Dringende Medische Hulp.
• Europese Commissie, erkenning en mobiliteit van medische beroepen binnen de Europese Unie.
• OESO, Health at a Glance, internationale gegevens over artsen, gezondheidsuitgaven en de medische arbeidsmarkt.