Leerkracht ontslagen voor hoofddoek: neutraliteit in het openbaar ambt

Op 1 september 2024 voerde de provincie Oost‑Vlaanderen een regel in die het dragen van zichtbare religieuze of levensbeschouwelijke symbolen verbiedt voor personeel in het provinciaal onderwijs. Hadija Amajoud, een leerkracht in het buitengewoon basisonderwijs in Assenede, weigerde zich aan te passen en werd nu ontslagen. ACOD heeft een beroep aangetekend.

Neutraliteit versus godsdienstvrijheid

De discussie lijkt een botsing te zijn tussen godsdienstvrijheid en discriminatie, maar ik zie het als een vraag over de rol van de overheid in het handhaven van een neutrale publieke ruimte.

Het principe van institutionele neutraliteit

Etienne Vermeersch maakt een duidelijk onderscheid: buiten een openbaar ambt kan iedereen zijn religieuze symbolen dragen, maar zodra men namens een publieke instelling optreedt, moet de institutionele neutraliteit zichtbaar zijn.

Waarom het klaslokaal geen plaats is voor religieuze symbolen

Een leerkracht heeft gezag over kinderen, beoordeelt hen en vervult een voorbeeldfunctie. Het provinciaal onderwijs mag daarom bepalen dat het klaslokaal geen ruimte biedt voor zichtbare uitdraging van religieuze of politieke overtuigingen.

De controlevraag: wat is toegestaan?

Als we religieuze symbolen verbieden, moeten we ook bepalen of een atheïstische leerkracht een trui met de boodschap "God bestaat niet" of "Ik ben een NAZI" mag dragen. Neutraliteit moet neutraal zijn.

De noodzaak van een gemeenschappelijke neutrale ruimte

Hoe diverser onze samenleving wordt, hoe belangrijker een gemeenschappelijke neutrale publieke ruimte is. De klas moet een plek zijn waar elke leerling, ongeacht geloof, dezelfde leerkracht ziet als vertegenwoordiger van het onderwijs, niet van een geloof of ideologie.

Conclusie

Het is niet de bedoeling om religieuze diversiteit te beperken, maar om de publieke ruimte neutraal te houden. Door iedereen aan dezelfde regel te onderwerpen, behandelt de overheid burgers gelijk.

Bronnen

• Etienne Vermeersch, Reactie op Patrick Loobuyck, De Standaard, 4 december 2007;
• Etienne Vermeersch, Stop de discussie over kledijvoorschriften uit de zevende eeuw, De Standaard, 28 november 2007;
• Etienne Vermeersch, Gesluierde beginselen; Vlaams Mensenrechteninstituut, oordeel over het verbod voor een onderwijzeres in het provinciaal onderwijs;
• VRT NWS, 14 september 2026;
• AVS, berichtgeving over het ontslag van Hadija Amajoud.