België op een kritisch punt: wanneer bezittingen belast worden

De voorbije jaren is in België een gevaarlijke tendens zichtbaar. Telkens wanneer de begroting ontspoort, kijkt de politiek naar wie nog bezittingen heeft. Eerst kwam de effectentaks, daarna de verhoging van de roerende voorheffing, vervolgens de invoering van de meerwaardebelasting en de exitheffing. Nauwelijks zijn die maatregelen ingevoerd of er wordt alweer gesproken over een nieuwe jaarlijkse vermogensbelasting.

Dat is een gevaarlijke evolutie. Een economie draait op vertrouwen. Ondernemers investeren vandaag omdat ze een redelijke zekerheid hadden over de geleidelijke opbouw van hun vermogen. Wanneer de spelregels voortdurend veranderen en belastingen jaar na jaar worden verhoogd, verdwijnt dat vertrouwen. Wanneer de overheid uiteindelijk uw reserves en kapitaal begint te belasten, is het hek van de dam.

Mobiel kapitaal en budgettaire uitdagingen

Kapitaal is vandaag mobieler dan ooit. Ondernemers, investeerders en vermogende families kunnen relatief eenvoudig hun fiscale woonplaats of nieuwe investeringen naar het buitenland verplaatsen. De cijfers tonen bovendien aan dat België zich vandaag al in een moeilijke budgettaire positie bevindt. De overheidsschuld bedraagt ongeveer 108% van het bbp en volgens de Europese Commissie kan die oplopen tot meer dan 112% van het bbp tegen 2027 indien geen bijkomende structurele hervormingen worden doorgevoerd. Tegelijk bedraagt het begrotingstekort ongeveer 5,2% van het bbp, een van de hoogste van de eurozone.

België behoort bovendien al jarenlang tot de zwaarst belaste landen ter wereld. Volgens de meest recente cijfers van de OESO bedraagt de totale belastingdruk 42,6% van het bbp, goed voor de vijfde hoogste belastingdruk van alle 38 OESO-landen. Het probleem is dus niet dat België te weinig belastingen heft, maar dat de overheid veel sneller blijft groeien dan de economie.

Uitdagingen voor de private sector

Toch zoekt de politiek telkens opnieuw nog meer inkomsten in plaats van eindelijk de uitgaven te hervormen. Subsidies stapelen zich op, administraties groeien verder, bevoegdheden blijven versnipperd, terwijl een echte kerntakendiscussie uitblijft. Ondertussen krijgt de private sector steeds meer lasten opgelegd. De bouwsector beleeft een bijzonder moeilijke periode. Het aantal faillissementen bereikte de voorbije jaren recordniveaus, mede door de combinatie van hogere rentevoeten, gestegen bouwkosten en strengere regelgeving.

Ondernemers signaleren dat de fiscale onzekerheid investeringen doet uitwijken naar het buitenland. Wie denkt dat kapitaal eindeloos belast kan worden zonder gevolgen, onderschat hoe snel economische activiteit zich vandaag verplaatst.

Het belang van vertrouwen en hervormingen

België beschikt voorlopig nog steeds over een groot privévermogen, al bevindt zich al 100 miljard in Luxemburg en vertrekt er jaarlijks 10 miljard uit onze economie. Volgens de Belgische Schatkist bedraagt het netto financieel vermogen van Belgische gezinnen ongeveer 1.338 miljard euro. Wanneer ook vastgoed wordt meegerekend, wordt het totale nettovermogen van Belgische gezinnen geraamd op meer dan 3.100 miljard euro. Dat vermogen is gedurende tientallen jaren opgebouwd door families, gezinnen en ondernemers die spaarden, investeerden en risico namen.

Maar precies daarom is vertrouwen zo belangrijk. Nieuwe investeringen kunnen gemakkelijk verplaatst worden naar het buitenland. Nieuwe ondernemingen kunnen zich in Luxemburg, Nederland, Zwitserland of zelfs de Verenigde Arabische Emiraten vestigen. Jonge ondernemers kiezen steeds vaker bewust voor landen waar het fiscale kader stabieler en voorspelbaarder is.

Het meest verontrustende is misschien nog het signaal dat jonge mensen krijgen. Steeds vaker kijken hoogopgeleide studenten en startende ondernemers naar het buitenland om hun toekomst uit te bouwen, omdat ze terecht vrezen dat succes hier steeds zwaarder zal worden belast terwijl noodzakelijke hervormingen uitblijven. Naar schatting kiezen jaarlijks minstens 20.000 afgestudeerden voor het buitenland.

Ook internationale instellingen trekken aan de alarmbel. Zowel de Europese Commissie als de OESO en het IMF wijzen erop dat België dringend nood heeft aan een geloofwaardige sanering van de overheidsfinanciën. Hun aanbevelingen leggen vooral de nadruk op efficiëntere overheidsuitgaven, hogere werkzaamheid en structurele hervormingen, eerder dan op een voortdurende verhoging van de belastingdruk.

Een gezonde begroting bereik je niet door telkens nieuwe belastingen uit te vinden. Je bereikt ze door de overheid efficiënter te maken, verspilling aan te pakken, overbodige structuren af te bouwen en economische groei opnieuw centraal te zetten. Economische groei creëert vanzelf meer belastinginkomsten zonder dat tarieven voortdurend moeten stijgen.

België staat vandaag op een kruispunt. We kunnen kiezen voor steeds hogere belastingen op de bezittingen van wie spaart, investeert en onderneemt, of we kunnen eindelijk de moed opbrengen om de uitgavenzijde van de overheid grondig te hervormen. Het wordt een steeds grotere vraag of Bart De Wever en zijn regering die noodzakelijke hervormingen zullen doorvoeren.

Welvaart ontstaat niet door rijkdom te herverdelen tot ze verdwenen is. Ze ontstaat doordat mensen nog durven sparen, investeren, ondernemen, investeren en waarde creëren. Dat laatste vertrouwen is vandaag het kostbaarste kapitaal dat België nog rest. Het zou bijzonder onverstandig zijn om ook dat te verspelen.

Bronnen

• Europese Commissie (Country Report Belgium 2025)
• OESO Revenue Statistics 2025
• OESO Economic Outlook 2025
• IMF Article IV Consultation Belgium 2025/2026
• Belgische Schatkist/Debt Agency (Investor Presentation 2026)