Melissa Depraetere: Er is teveel landbouwgrond – 6 keer hogere prijzen

07/09/2026 16:54 Door Wim Vander Cruyssen

Minister Depraetere zegt dat er te veel landbouwgrond is, maar de cijfers tonen een andere realiteit: prijzen zijn zes keer hoger dan het EU-gemiddelde en de overheid koopt actief land. Ik pleit voor bescherming van landbouwgrond.

Onlangs sprak minister Melissa Depraetere over de vermeende overvloed aan landbouwgrond in Vlaanderen. Haar uitspraak is echter niet in lijn met de harde cijfers.

De schaarste van landbouwgrond

In 2024 kostte één hectare landbouwgrond in Vlaanderen gemiddeld 68.934 euro. Sinds 2013 is die prijs met bijna 92 procent gestegen. In West-Vlaanderen lag het gemiddelde zelfs op 83.233 euro per hectare. Vlaamse landbouwgrond behoort daarmee tot de duurste van Europa; alleen Nederland en Malta hebben hogere prijzen.

In 2022 kostte landbouwgrond in de EU gemiddeld 10.578 euro per hectare, tegenover 64.337 euro in Vlaanderen. Vlaanderen was toen ongeveer zes keer zo duur als het EU-gemiddelde. In 2023 steeg de Vlaamse prijs verder naar 67.116 euro en in 2024 naar 68.934 euro. Dit beeld toont een bijzonder schaarse grondmarkt.

Wie koopt de grond?

In 2023 waren 783.500 hectare bestemd voor landbouw. Daarvan waren 599.300 hectare daadwerkelijk gebruikt binnen agrarisch gebied. 184.000 hectare landbouwgrond worden niet professioneel gebruikt. Een deel dient als weg of waterloop, het andere wordt gekocht door paardenweiden, recreatief gebruik, vermogende particulieren of speculanten die inzetten op een toekomstige bestemmingswijziging. Dit maakt het voor jonge boeren soms bijzonder moeilijk om betaalbare grond te verwerven.

Overheidsconcurrentie

Publieke instanties bezitten in Vlaanderen en Brussel samen ongeveer 214.000 hectare, of 17 procent van de totale perceelsoppervlakte. Deze gronden worden ingezet voor natuur, water, bos en recreatie, maar te weinig vanuit landbouwbeleid. De Vlaamse regelgeving voorziet aankoopsubsidies voor natuurbeheer waarbij, afhankelijk van de aankoopprijs per hectare, een aanzienlijk deel van de aankoopkosten met overheidsgeld kan worden ondersteund. Voor de lagere prijsschijven loopt die steun zelfs op tot 90 procent. Jongere landbouwers krijgen soms moeilijk kredieten, terwijl overheidsgesubsidieerde organisaties met geld kunnen smijten. Dat ondermijnt onze landbouw.

Strategisch belang van landbouwgrond

Landbouwgrond die eenmaal wordt bewerkt, verkaveld of definitief een andere bestemming krijgt, is niet meer terug te krijgen. We moeten verder kijken dan de situatie van vandaag. Europa heeft geleerd hoe gevaarlijk afhankelijkheid kan zijn – van energie, grondstoffen, chips en geneesmiddelen. Voedsel is minstens even strategisch. Landbouwgrond verdient bescherming.

Bescherming van de landbouw

Ik pleit voor betere toegang voor jonge, actieve landbouwers tot beschikbare landbouwgrond. En wanneer de overheid natuur wil creëren, moet ze eerst bekijken waar dat kan zonder vruchtbare landbouwgrond uit productie te halen. We hebben geen overschot aan landbouwgrond; we hebben een tekort aan betaalbare landbouwgrond die beschikbaar blijft voor landbouwers.

Bronnen

Agentschap Landbouw en Zeevisserij – Landbouwcijfers Vlaanderen (grondprijzen, landbouwareaal en grondgebruik)
Departement Omgeving Vlaanderen (ruimtebeslag en landgebruik)
ILVO (publiek grondbezit)
Fednot/Notaris.be (Landbouwbarometer)
Eurostat-cijfers zoals verwerkt door VILT
De Zondag, De Standaard en Landbouwleven over de uitspraken van minister Melissa Depraetere
Vlaamse Codex betreffende aankoopsubsidies voor natuurbeheer