Chat Control 2.0: België op het punt van een privacycrisis

Vandaag, 29 september 2026, staat in Brussel een cruciale onderhandelingsronde over de Chat Control-wetgeving gepland. Een politieke trialoog tussen Raad, Europees Parlement en Commissie probeert een permanent Europees kader te bereiken. Dit is het moment waarop Europa beslist hoe ver het in onze privècommunicatie mag kijken.

Een cruciale onderhandelingsronde in Brussel

De EU heeft in 2022 een voorstel ingediend dat aanbieders verplicht risico’s te beoordelen en maatregelen te nemen voor de detectie en rapportering van online seksueel misbruik van kinderen. Daarbij moet een apart Europees centrum worden opgericht en mogen nationale autoriteiten illegale inhoud laten verwijderen of blokkeren. De huidige tijdelijke regeling laat aanbieders vrijwillig materiaal opsporen en loopt tot 3 april 2028.

Van kinderbescherming naar privècommunicatie

Het dilemma ontstaat wanneer de opsporing alle privècommunicatie omvat. Twee grondrechten botsen: de bescherming van kinderen en het briefgeheim van miljoenen Europeanen. Als technologie structureel moet worden ingebouwd om berichten, foto's of andere communicatie te controleren, wordt de vraag onvermijdelijk hoe privé nog privé is.

Belgische positie: de brave leerling of de eerste stap naar surveillance?

In augustus 2025 verklaarde Theo Francken publiek dat N-VA Chat Control niet zou steunen omdat het voorstel volgens hem disproportioneel was. Jeroen Bergers betoogde eveneens dat N-VA zich tegen massasurveillance en het aantasten van end-to-end encryptie verzette. In het Vlaams Parlement werd 2025 vastgesteld dat België zich in de Europese Raad niet expliciet tegen Chat Control had verzet, maar wel vroeg dat de federale regering zich krachtig tegen algemene massasurveillance zou verzetten. Vandaag lijkt België het actuele compromis te steunen, maar de positie blijft allesbehalve glashelder.

De EU-budget en de Belgische bijdrage

De Europese Commissie stelde voor 2028‑2034 een budget van bijna 2.000 miljard euro voor, ongeveer 1,26 % van het EU‑bruto nationaal inkomen. Voor België is dat allerminst vrijblijvend. In de Kamer werd de budgettaire impact voor België bij ongewijzigde financiering geraamd op gemiddeld ongeveer 7,2 miljard euro per jaar, tegenover ongeveer 4,4 miljard binnen het huidige financiële kader. België moet jaarlijks +2,8 miljard ophoesten, terwijl we nu al 10 miljard tekort komen. Duitsland, Nederland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Finland eisen momenteel forse besparingen op het voorgestelde EU‑budget. Bart De Wever heeft wel diplomatisch aangedrongen op beperking van de Belgische bijdrage, maar het contrast met landen die zich gezamenlijk en expliciet tegen de omvang van de begroting verzetten, is opvallend.

Wat betekent dit voor de interne markt?

Europa wil 2.000 miljard euro uitgeven, terwijl de Commissie zelf toegeeft dat de interne markt nog altijd met grote obstakels kampt. De Commissie noemt de "Terrible Ten": tien bijzonder schadelijke barrières binnen de interne markt. Bedrijven botsen nog altijd op uiteenlopende nationale regels, moeilijke grensoverschrijdende dienstverlening, administratieve lasten en problemen bij het opschalen over de grenzen heen. Europa moet eerst beter doen waarvoor het werd opgericht, voordat het steeds dieper binnendringt in ons privèleven.

Conclusie

Chat Control 2.0 is geen eenvoudige wet; het is een cruciaal keerpunt voor de privacy en de rechtsstaat in Europa. België moet zich afvragen of het de brave leerling blijft of de eerste stap naar een wijdverspreide surveillancestaat. De EU moet eerst de interne markt versterken en de "Terrible Ten" aanpakken voordat het nieuwe bevoegdheden toevoegt.

Bronnen

• Raad van de Europese Unie/Consilium – dossier Preventing and combatting child sexual abuse online en tijdelijke CSAM-verordening;
• Europese Commissie – EU Budget 2028-2034;
• Europese Commissie – Single Market Strategy en Terrible Ten;
• Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers – begrotingsbespreking MFK 2028-2034;
• Vlaams Parlement – voorstel van resolutie over Chat Control;
• EIB/Europese Commissie – studie over handels- en regelgevingsbarrières;
• Brussels Record – EU Chat Control Tracker (stand 28 september 2026);
• Financial Times – onderhandelingen EU-meerjarenbegroting, 29 september 2026.