Chat Control 2.0: België opnieuw de brave leerling van Europa

Vandaag, 29 september 2026, staat in Brussel een cruciale trialoog gepland over de zogenaamde Chat Control-wetgeving. Raad, Europees Parlement en Commissie proberen overeenstemming te bereiken over het permanente Europese kader. Precies nu wordt bepaald hoe ver Europa in onze privécommunicatie mag kijken.

Van kinderbescherming naar structurele controle

Seksueel misbuik van kinderen bestrijden is noodzakelijk. De discussie gaat over hoe dat gebeurt. Het oorspronkelijke voorstel uit 2022 verplicht aanbieders risico's te beoordelen en maatregelen te nemen voor detectie en rapportage. Daarnaast moet een Europees centrum opgericht worden en nationale autoriteiten illegale inhoud laten verwijderen of blokkeren.

De fundamentele controverse ontstaat wanneer voor die opsporing alle privécommunicatie wordt onderzocht. Daar botsen twee grondrechten: de bescherming van kinderen en het briefgeheim van miljoenen Europeanen. De tijdelijke regeling laat aanbieders vrijwillig materiaal opsporen en loopt tot 3 april 2028. Wanneer technologie structureel moet worden ingebouwd om berichten, foto's of andere communicatie te controleren, ontstaat onvermijdelijk de vraag: hoe privé is privé nog?

België's wankelende standpunt

Het verhaal wordt bijzonder interessant als het over ons land gaat. In augustus 2025 verklaarde Theo Francken publiek dat N-VA Chat Control niet zou steunen omdat het voorstel disproportioneel was. Jeroen Bergers bevestigde dat N-VA zich tegen massasurveillance en het aantasten van end-to-endencryptie verzet.

Ook in het Vlaams Parlement werd in 2025 vastgesteld dat België zich in de Europese Raad niet expliciet tegen Chat Control had verzet. Er werd gevraagd dat de federale regering zich krachtig tegen algemene massasurveillance zou verzetten. De Belgische positie is vandaag allesbehalve glashelder. België zal vermoedelijk het actuele compromis steunen.

De brave leerling die de rekening betaalt

België is in Europese dossiers meestal de brave leerling die vooral wil meedoen. Kijk naar de volgende Europese meerjarenbegroting. De Commissie stelt voor 2028-2034 een budget van bijna 2.000 miljard euro voor, ongeveer 1,26% van het Europese bruto nationaal inkomen.

Voor België is dat allerminst vrijblijvend. In de Kamer werd de budgettaire impact bij ongewijzigde financiering geraamd op gemiddeld ongeveer 7,2 miljard euro per jaar, tegenover ongeveer 4,4 miljard gemiddeld binnen het huidige financiële kader. België moet jaarlijks +2,8 miljard ophoesten, terwijl we nu al 10 miljard tekort komen.

Duitsland, Nederland, Zweden, Denemarken, Oostenrijk en Finland eisen momenteel forse besparingen op het voorgestelde EU-budget. België behoort niet tot die groep. Bart De Wever heeft wel diplomatisch aangedrongen op beperking van de Belgische bijdrage, maar het contrast met landen die zich gezamenlijk en expliciet verzetten, is opvallend.

Het fundamentele huiswerk blijft liggen

Europa wil 2.000 miljard euro uitgeven, terwijl de Commissie zelf toegeeft dat haar belangrijkste economische verwezenlijking — de interne markt — nog altijd met grote obstakels kampt. De Commissie spreekt over de "Terrible Ten": tien bijzonder schadelijke barrières binnen die interne markt. Ze erkent dat bedrijven nog altijd botsen op uiteenlopende nationale regels, moeilijke grensoverschrijdende dienstverlening, administratieve lasten en problemen bij het opschalen over de grenzen heen.

Nochtans werd de Europese Unie juist groot dankzij enkele fundamentele opdrachten: vrij verkeer, een sterke interne markt, economische schaal, handel en Europese samenwerking. Daar zou Europa obsessief mee bezig moeten zijn:

• Een werkelijk geïntegreerde interne markt;
• Minder administratieve rompslomp;
• Sterkere Europese industrie;
• Meer concurrentiekracht tegenover de Verenigde Staten en China;
• Een geloofwaardige gemeenschappelijke veiligheids- en defensiecapaciteit;
• Controle over de Europese buitengrenzen.

En toch blijven we nieuwe bevoegdheden, nieuwe budgetten en nieuwe controlesystemen stapelen. België zou niet automatisch de beste leerling van de Europese klas willen zijn. Europa moet eerst beter doen waarvoor het werd opgericht, voordat het steeds dieper binnendringt in ons privéleven.

Bronnen

• Raad van de Europese Unie/Consilium – dossier Preventing and combatting child sexual abuse online en tijdelijke CSAM-verordening
• Europese Commissie – EU Budget 2028-2034
• Europese Commissie – Single Market Strategy en Terrible Ten
• Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers – begrotingsbespreking MFK 2028-2034
• Vlaams Parlement – voorstel van resolutie over Chat Control
• EIB/Europese Commissie – studie over handels- en regelgevingsbarrières
• Brussels Record – EU Chat Control Tracker (stand 28 september 2026)
• Financial Times – onderhandelingen EU-meerjarenbegroting, 29 september 2026