Begrotingsonderhandelingen vastgelopen: is een rechtse alliantie de enige uitweg?

Door Wim Vander Cruyssen

02/11/2026 10:08

De federale regering staat op springen. Linkse partijen eisen meer belastingen voor de rijken, rechtse partijen willen de uitgaven beteugelen. Een crisis dreigt, en met haar een verschuiving naar links.

Iedereen wist dat een coalitie met Vooruit en Les Engagés een fragiele verbintenis zou zijn, gezien hun tegengestelde visies op de begroting. De ene kant wil de uitgaven aan banden leggen, de andere wil de rekening vooral bij grotere vermogens en ondernemingen neerleggen. Deze fundamentele tegenstelling heeft de onderhandelingen nu geblokkeerd.

Linkse eisen en de onvermijdelijke rekening voor de middenklasse

Vooruit eist naar eigen zeggen 1,5 miljard euro extra inkomsten van de “sterkste schouders”, via onder meer een meerwaardebelasting en een hogere beurstaks. Tegelijk willen ze de zorg beschermen tegen besparingen, ondanks een jaarlijkse budgetstijging van 8%. Conner Rousseau noemt dit een rechtvaardige bijdrage van miljonairs en grote vermogens, maar iedereen weet dat de middenklasse uiteindelijk de rekening zal mogen betalen.

Ook Les Engagés zoekt extra inkomsten bij degenen die het meest kunnen bijdragen, met voorstellen zoals een hogere belasting op meerwaarden, een strengere exitheffing en een uitbreiding van de effectentaks. Ook hier circuleren bedragen van 1 tot 1,5 miljard euro. Net als Vooruit verzetten ze zich tegen een beperking van de groeinorm in de gezondheidszorg, wat onbegrijpelijk is.

De zoektocht naar een uitweg

Een wissel naar Anders lijkt op het eerste gezicht een uitweg. Op basis van de oorspronkelijke verkiezingsuitslag komen die partijen aan 76 zetels, een nipte meerderheid. Echter, het is twijfelachtig of Les Engagés zo’n wissel zou accepteren, aangezien ze dan een belangrijke bondgenoot, Vooruit, zouden verliezen. Mocht Les Engagés ook de stekker eruit trekken, blijft enkel nog het Vlaams Belang over voor een rechtse meerderheid, maar alle regeringspartijen hebben een samenwerking met die partij uitgesloten.

Compromis of crisis?

Uiteindelijk zullen de linkse of rechtse partijen toegevingen moeten doen. Indien de rechtse partijen op hun knieën vallen, riskeren ze hetzelfde lot als Open Vld: veel beloven tijdens de verkiezingscampagne, maar niets waarmaken in de regering. Dit leidt tot verlies van geloofwaardigheid en kiezers.

Nieuwe verkiezingen zouden voor België bijzonder riskant zijn. De communisten winnen aanhang en hun populistische slogans vinden steeds gemakkelijker gehoor. Wat ooit een simplistische slogan was – “Laat de rijken de crisis betalen” – is na jarenlange partijdotaties en politieke campagnes gemeengoed geworden.

De gevaren van vermogensbelasting en de asymmetrie in cordon sanitaire

Belastingen op vermogen en investeringen remmen kapitaal en ondernemerschap af, en storten dit land in een diepe economische crisis. Bovendien is er een opvallende asymmetrie: rond Vlaams Belang staat een cordon sanitaire, terwijl er geen enkel cordon rond het communistische PVDA/PTB bestaat. Wie samenwerking met de ene partij principieel uitsluit en met de andere wel wil onderhandelen, moet uitleggen waar de grens ligt.

Een val van de regering zou PVDA en PS aanzienlijk kunnen versterken. Mocht zij vervolgens in een regering terechtkomen, zouden er maatregelen worden genomen die investeerders, starters en ondernemingen nog verder wegjagen, en ons land mogelijk in de armoede drijven.

Forza Flandria als alternatief?

Als de regering valt, moeten rechtse partijen zich afvragen of ze opnieuw versnipperd naar de kiezer willen trekken. Een gezamenlijke rechtse lijst – een Forza Flandria – zou in Vlaanderen een meerderheid kunnen halen en zo de PS en PVDA een halt toeroepen. Dergelijke pistes blijven echter voorlopig een illusie.

De coalitie heeft zichzelf vastgereden. Nu moeten haar partijen kiezen: een compromis dat de begroting en ons land vooruithelpt, of een crisis die de deur openzet voor nog meer onzekerheid.