Miljarden spoorloos, terwijl de belastingfactuur blijft stijgen

Op 8 januari 2025 kopte HLN dat de federale overheid niet wist wat er met 66 miljard euro aan subsidies was gebeurd. Het ging om uitgaven uit 2023.

De boodschap was ontluisterend, gekenmerkt door versnipperde informatie, onduidelijke verantwoordelijkheden en een gebrek aan zicht op de besteding en resultaten van overheidsgeld. De cijfers omvatten ook dotaties, overdrachten en vrijstellingen van bedrijfsvoorheffing. De minister wees in de Kamer op het feit dat een groot deel interne overdrachten en dotaties betreft, vooral voor de financiering van de sociale zekerheid.

Sinds juli 2026 bestaat er een federaal register van financiële overdrachten. Dat is een stap vooruit. Burgers kunnen geldstromen nu beter raadplegen. Voor 2025 bevat het register 8.993 overdrachten voor samen 179,9 miljard euro. Het openbaar register vertelt ons waar geld naartoe gaat, maar het bewijst nog niet dat elke toelage doeltreffend is, zorgvuldig wordt gecontroleerd of haar doel bereikt.

Daar wringt het. De Nationale Bank vraagt ook om de doelstellingen en efficiëntie van die steun kritisch te beoordelen. Als zelfs zulke miljarden uitgaven niet aan resultaten worden gekoppeld, hoe kan de overheid dan beweren dat er geen ruimte is om te besparen?

Toch gaat het politieke debat bijna alleen over nieuwe inkomsten: een hogere belasting hier, een nieuwe heffing daar, een extra bijdrage voor wie werkt, onderneemt, spaart of investeert. De belastingbetaler krijgt steeds te horen dat hij moet bijdragen, terwijl de overheid zelf niet bewijst dat ze haar bestaande middelen goed beheert.

Een overheid moet eerst kunnen uitleggen wat ze met het belastinggeld doet. Welke subsidies werken? Welke leveren weinig of niets op? Welke overlappen elkaar? Welke worden onvoldoende gecontroleerd? En wie grijpt in wanneer afspraken niet worden nageleefd?

Een register is een start, maar het is geen oplossing. Transparantie moet leiden tot evaluatie, controle en waar nodig stopzetting. Belastinggeld is geen gratis geld. Elke euro die de overheid uitgeeft, is eerst verdiend door burgers en bedrijven. Wie van hen steeds opnieuw offers vraagt, maar de eigen uitgaven niet toetst, ondergraaft het vertrouwen in de overheid.

Begin dus eerst met besparen. Pas daarna kan men uitleggen waarom men nog meer geld nodig heeft.

Bronnen

• HLN, “Amper zicht op wat er is gebeurd met € 66 miljard aan federale subsidies”, 8 januari 2025.
• FOD BOSA, Overdrachten van de federale departementen en Federaal register van financiële overdrachten.
• Kamer van volksvertegenwoordigers, commissieverslag over de 66 miljard euro en het subsidieregister, 15 juli 2025.
• Nationale Bank van België, Zijn de subsidies voor ondernemingen hoog in België?, 27 oktober 2025.