Hoe slechter het gaat, hoe meer vakbonden verdienen: een hypocriet systeem

In België wordt de werkende burger steeds zwaarder belast, terwijl machtige organisaties hun privileges kunnen beschermen. Vakbonden prediken solidariteit, eisen fiscale transparantie en leggen desnoods het land plat. Maar zodra het over hun eigen geld, vermogen en toplonen gaat, wordt het opvallend stil.

Werkloosheid als verdienmodel?

De Belgische vakbonden hebben een merkwaardige dubbele rol. Ze verdedigen werknemers tegen werkloosheid, maar worden tegelijkertijd door de overheid betaald om werkloosheidsuitkeringen te verwerken. Het is een fundamentele fout in ons sociaal systeem.

In 2024 bedroegen de geraamde administratiekosten voor de uitbetaling van werkloosheidsuitkeringen 219 miljoen euro. Dat bedrag omvat zowel de drie vakbonden als de openbare Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen. De administratieve vergoedingen hangen mede samen met het aantal uitbetalingen. Meer werkloosheid levert meer administratieve inkomsten op. Een organisatie die werkloosheid bestrijdt, hoort geen financieel belang te hebben bij het aantal werklozen. Dat creëert een pervers effect.

Dubbel spel en hypocrisie

Hoe meer men staakt en het land plat legt, hoe meer geld de vakbonden kunnen verdienen. Tijdens de begrotingsonderhandelingen werd het land al gedeeltelijk lamgelegd voordat er een akkoord was. Openbaar vervoer, ondernemingen en openbare diensten werden getroffen. Het stakingsrecht is een democratisch recht, maar dat maakt iedere staking nog niet verstandig en economisch verantwoord.

Terwijl bedrijven vechten om competitief te blijven, organiseren vakbondsleiders acties die productie verstoren en economische activiteit afremmen. Achteraf wordt de omvang van de ontregeling als een overwinning voorgesteld. Een economie beschadigen is niets om fier over te zijn.

Gebrek aan transparantie

Waarom betaalt de overheid die uitkeringen niet zelf? België beschikt over de RVA én de openbare Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen. De administratieve expertise en infrastructuur bestaan dus al. Een gecentraliseerde, digitale overheidsdienst kan dit werk eenvoudiger uitvoeren. We beschikken over voldoende overheidspersoneel om 219 miljoen aan uitgaven te kunnen besparen.

Ondertussen stijgt het vermogen van de vakbonden aanzienlijk. Volgens een onderzoek van De Tijd bedroegen de geraamde gezamenlijke inkomsten van de drie grote Belgische vakbonden in 2014 ongeveer 733 miljoen euro. Vakbonden beschikken over ledenbijdragen, vastgoed, beleggingen en aanzienlijke reserves. En dan is er Luxemburg, met een Luxemburgse rekening van het ACV waarop in 1993 meer dan één miljard Belgische frank stond.

Waarom kunnen wij burgers niet eenvoudig nagaan hoeveel vermogen de vakbonden bezitten, waar dat wordt beheerd en via welke juridische structuren? Vakbonden vragen transparantie behalve als het over zichzelf gaat. De grote vakbondsorganisaties hebben een ongezond juridisch statuut als “feitelijke verenigingen”. Daardoor gelden voor hen niet dezelfde publicatieverplichtingen als voor andere vennootschappen. Ze betalen amper belastingen.

Toplonen en dubbele moraal

Een vakbond kan met enorme maatschappelijke macht opereren zonder transparantie noch vergelijkbare belastingen. Het is zeer hypocriet om nadien te gaan betogen voor meer belastingen en meer transparantie bij ondernemingen. Wie voortdurend fiscale transparantie van anderen eist, moet die ook zelf bieden.

De recente uitspraken van ABVV-voorzitter Bert Engelaar maken de hypocrisie nog extra tastbaar. Engelaar weigert zijn salaris bekend te maken. Zijn voorganger, Thierry Bodson, verdiende 16.600 euro bruto per maand, of 199.200 euro per jaar. Iemand die namens werknemers strijdt tegen sociale ongelijkheid, moet toch zonder gêne kunnen vertellen hoeveel hij zelf verdient? Solidariteit en transparantie prediken is zeer gemakkelijk. Transparantie over de eigen privileges blijkt heel wat moeilijker.

Heilige huisjes en politieke moed

De vakbonden zijn niet de enige heilige huisjes. Ook onze mutualiteiten genieten vergelijkbare privileges met 1,375 miljard financiering in 2025. Ook daar kan men wellicht honderden miljoenen besparen. Samen met de administratiekosten van de werkloosheidsuitbetalingen gaat het, op basis van de genoemde cijfers om bijna 1,6 miljard euro aan jaarlijkse financiering met ons belastinggeld. Dat zijn bedragen die een grondig onafhankelijk onderzoek verdienen.

In een land waar men iedere euro zoekt om de begroting te redden, zou dit toch vanzelfsprekend moeten zijn? Het fundamentele probleem is het gebrek aan politieke moed. Zodra het gaat over vakbonden, mutualiteiten, politieke partijen en andere historisch gegroeide machtsstructuren, worden onze politici opvallend stil.

De organisaties die het luidst om hervormingen en solidariteit roepen, lijken vaak het minst enthousiast wanneer hun eigen positie ter discussie staat. Dat is geen gezonde sociale democratie. De Belgische politiek zoekt steeds nieuwe inkomsten, terwijl ze niet durft te onderzoeken hoeveel geld verloren gaat aan heilige huisjes en overbodige structuren.

Verbeter de wereld, begin bij jezelf. Wie het luidst solidariteit eist van anderen, zou moeten beginnen bij zichzelf en zijn eigen privileges.