De Europese Commissie straft lidstaten die te rechts stemmen

De Europese Unie is gebouwd op samenwerking tussen democratische lidstaten. Maar lidstaten die afwijkend “rechts” stemmen, worden blijkbaar gestraft. De EU oordeelt dan dat de fundamentele Europese voorwaarden niet worden nageleefd.

In het politieke debat ontstaat daardoor terecht de indruk dat landen die een koers varen die botst met de dominante Europese meerderheid, financieel worden gestraft. Hongarije is het bekendste voorbeeld.

Hongarije: een symbolisch geval

Onder Viktor Orbán kwam Boedapest jarenlang frontaal tegenover de Europese instellingen te staan. In december 2022 besloot de Raad ongeveer 6,3 miljard euro aan Europese middelen voor Hongarije op te schorten. De officiële redenen waren tekortkomingen rond openbare aanbestedingen, corruptiebestrijding en de doeltreffendheid van vervolging.

De Europese conditionaliteitsverordening bepaalt dat financiële maatregelen mogen worden genomen wanneer “schendingen van rechtsstatelijke beginselen” de EU-begroting aantasten of dreigen aan te tasten. Maar wie bepaalt wanneer die grens overschreden wordt? De Europese Commissie beoordeelt zelf de situatie, waarna maatregelen volgen.

Gevaar op machtsmisbruik

De rechtsstaat moet worden beschermd, zeker wanneer miljarden euro’s afhankelijk worden van beoordelingen van de Europese Commissie. Er bestaat momenteel een gevaar op machtsmisbruik tegenover nationale regeringen.

Wanneer Hongaren voor Orbán stemmen, Italianen voor Meloni of Duitse kiezers naar AfD verschuiven, kan men die politieke keuzes afkeuren. Maar de democratische keuze van de kiezer mag nooit een reden zijn om een land of regio financieel te sanctioneren.

Saxen-Anhalt: een problematische beslissing

Daarom is de berichtgeving over de beslissing van de Europese Commissie over Saksen-Anhalt zeer problematisch. Hopelijk draait de commissie deze beslissing terug.

Europa moet dezelfde criteria toepassen op links, rechts en centrum. Corruptie is corruptie, ongeacht welke partij regeert. Belangenvermenging blijft belangenvermenging. Een aantasting van de onafhankelijkheid van justitie moet volgens dezelfde maatstaven worden onderzocht, ongeacht de ideologische kleur van een regering.

Wanneer verschillende maatstaven worden gehanteerd naargelang een regering politiek goed bij de Europese Commissie ligt, tast dat opnieuw de geloofwaardigheid van de Europese instellingen aan.

Tijd voor hervorming

De EU is sinds Maastricht van het rechte pad af. Het ene schandaal volgt het andere op. De ondemocratisch verkozen Europese Commissie eigent zichzelf steeds meer macht toe.

Het wordt tijd dat men de EU terug op de juiste weg brengt, zodat ze zich opnieuw kan bezighouden waarvoor ze werd opgericht: een echte open centrale markt.

Bronnen

• Raad van de Europese Unie, Rule of law conditionality mechanism: Council decides to suspend €6.3 billion, 12 december 2022.
• Europese Commissie, Rule of law conditionality regulation.
• Europese Commissie, 2026 Rule of Law Report.
• Le Monde, berichtgeving over de Europese reacties op de AfD-opmars, 21 september 2026.