De dreigende val van België: een geschiedenis van verlies en de noodzaak tot hervorming

We staan op een keerpunt in de geschiedenis van dit land. België heeft al vaker voor hete vuren gestaan. Onze geschiedenis is doorspekt met opstanden, oorlogen, verwoestingen en periodes van economische terugval.

Toch bleef deze regio, ondanks alle tegenslagen, meestal welvarend. In de middeleeuwen dankten de Vlaamse steden hun rijkdom aan de lakennijverheid en de handel. Ook onze centrale ligging in Europa speelde een belangrijke rol. Er waren momenten van verval, maar telkens opnieuw wisten mensen, ondernemers en steden zich te herpakken.

De val van Antwerpen in 1585 toont hoe snel het tij kan keren. Antwerpen was een van de rijkste handelssteden van Europa. Na de val vertrok ongeveer de helft van de bevolking, onder wie kooplieden, drukkers, kunstenaars en hun kapitaal. Velen trokken naar het noorden. Amsterdam groeide daardoor uit van een provinciestad tot een grote handelsstad. Welvaart verhuist naar waar talent en ondernemerschap welkom zijn.

Later zorgden onze steenkoolmijnen voor de ontwikkeling van een sterke zware industrie. Leopold II zorgde voor een Belgische kolonie. Deze geschiedenis is nu onbespreekbaar is geworden. België werd één van de rijkste regio’s ter wereld.

Na de Tweede Wereldoorlog werd de moderne welvaartsstaat uitgebouwd. De babyboomgeneratie kende geen oorlog op eigen bodem en zag de welvaart jarenlang toenemen.

Vandaag dreigen we die welvaart opnieuw te verspelen. Onze industrie staat onder druk. Het Federaal Planbureau wijst erop dat het aandeel van de verwerkende nijverheid in onze economie verder is gedaald en dat de industriële groei achterblijft. We tellen recordaantallen faillissementen.

We hebben dit al eens meegemaakt. Een land dat ondernemers en talent wegjaagt, verliest uiteindelijk ook zijn welvaart.

Een renaissance kan alleen met een land dat investeerders opnieuw het gevoel geeft dat ze hier welkom zijn.

Onze staatsstructuur maakt het ganse probleem nog groter. De opeenvolgende staatshervormingen hebben een ingewikkeld bestuurlijk kluwen gecreëerd, zonder duidelijke hiërarchie en met versnipperde verantwoordelijkheden. Dat speelt ons parten wanneer uitgaven ontsporen en niemand nog duidelijk verantwoordelijk lijkt. Brussel en Wallonië hebben nood aan hervormingen en financiële discipline. Maar telkens opnieuw botsen we op structurele en politieke blokkeringen.

Ook de Europese Unie, die vrede en welvaart mee mogelijk maakte, drijft sinds het begin van dit millennium steeds verder van haar oorspronkelijke doel af. Ze dreigt te evolueren naar een geldverslindende regelmachine met doelstellingen die onze economie verzwakken in plaats van versterken.

We zitten vast. Compleet vast. België heeft dringend een nieuwe staatshervorming nodig, maar er is vandaag geen meerderheid voor. Links en rechts blokkeren elkaar.

Nieuwe verkiezingen uitschrijven is wellicht geen verstandige oplossing. De extremen groeien en de oplossingen drijven steeds verder uit elkaar. Maar ook niets doen is geen optie. Wanneer wettelijke en politieke mogelijkheden uitgeput raken, volgen vaak opstanden, lamleggingen en breuken.

Zoals de kaarten er nu bij liggen, dreigt België af te stevenen op twee uitersten, namelijk ofwel een steeds sterker door de staat gestuurd, links land, of een onafhankelijk Vlaanderen. Als hervormen onmogelijk blijft, worden zulke scenario’s wel steeds realistischer.

De geschiedenis herhaalt zich niet letterlijk. Maar ze leert ons wel dat welvaart niet vanzelf blijft. Ze gaat naar waar ze welkom is. De vraag is dus niet alleen of België kan overleven, maar ook of het nog in staat is zichzelf te hervormen.