Bijna een half miljard euro naar politieke vzw’s: de belastingbetaler betaalt de rekening

Wie in België belasting betaalt, mag verwachten dat de overheid dat geld zorgvuldig besteedt. In de praktijk blijkt echter dat honderden miljoenen belastinggeld naar vzw’s gaat die politieke doelen nastreven, van gelijkheid en mensenrechten tot klimaat en internationale solidariteit.

De bevoegdheden zijn verspreid over de federale overheid, de gewesten, de gemeenschappen, provincies en gemeenten. Een ruwe schatting van de jaarlijkse uitgaven aan de bredere groep maatschappelijke organisaties bedraagt 400 miljoen euro.

Daar komt nog een aanzienlijke geldstroom bij: in 2025 ontvangen de Belgische politieke partijen samen 86,5 miljoen euro aan overheidssubsidies. Dit omvat diverse financieringskanalen en partijonderdelen. Tel je dit bij de uitgaven aan maatschappelijke organisaties op, dan kom je uit op een totaal van ongeveer 486,5 miljoen euro – bijna een half miljard per jaar.

Bovenop deze bedragen komen de ontwikkelingssamenwerkingsprogramma’s van erkende organisaties. Voor de periode 2022–2026 werd ruim 1,262 miljard euro uitgetrokken, wat neerkomt op gemiddeld 252 miljoen euro per jaar. In Vlaanderen ontvingen erkende organisaties voor sociaal-cultureel volwassenenwerk in 2023 al ruim 77,5 miljoen euro, en daar komen nog andere subsidiekanalen bij, onder meer voor gelijke kansen en gendergelijkheid.

De cijfers spreken voor zich: de publieke financiering van organisaties met maatschappelijke doelen is enorm. Politieke beïnvloeding is echter niet hetzelfde als neutrale dienstverlening. Een organisatie die campagne voert voor een bepaalde visie op belastingen, klimaat of gelijkheid, neemt actief deel aan het publieke debat.

Het is onaanvaardbaar dat dit gebeurt met het belastinggeld van alle burgers. De overheid mag haar eigen maatschappelijke en politieke voorkeuren niet met ons geld sponsoren. Oxfam België is een voorbeeld van een organisatie die naast hulpverlening en handel ook onderzoek doet en politiek beleid probeert te beïnvloeden, met als doel gelijkheid en afbouw van rijkdom.

Terwijl honderden miljoenen belastinggeld worden uitgedeeld aan politieke vzw’s, vraagt de overheid steeds meer van burgers, zelfstandigen en ondernemingen. De OESO becijferde dat België in 2025 de hoogste belastingwig van de OESO-landen had voor een alleenstaande werknemer met een gemiddeld loon: 52,5 procent van de loonkosten ging naar belastingen en sociale bijdragen. Daarom moet elke subsidie kritisch worden bekeken.

Waarom moet de belastingbetaler campagnes of lobbywerk betalen van politieke organisaties? Een financieringsstroom van bijna een half miljard euro per jaar verdient een grondige doorlichting. Onze overheid moet eerst bij zichzelf besparen, vooraleer de gewone burger nog zwaarder te belasten.