31 Miljard Besparen bij de Overheid: Discipline is de Sleutel

31 miljard te besparen bij de overheid.

België heeft geen tekort aan belastingen. België heeft een tekort aan discipline in de overheidsuitgaven.

Volgens Eurostat bedroegen de Belgische overheidsuitgaven in 2024 54,1% van het bbp. Alleen Finland, Frankrijk en Oostenrijk zaten hoger.

België behoort dus tot de absolute kopgroep van Europa. Het Europese gemiddelde bedroeg 49,1%. (ec.europa.eu)

Het verschil is vijf procentpunten. Op het Belgische bbp van ongeveer 620 miljard euro komt dat neer op om en bij 31 miljard euro. De overheid gaf in 2024 dus ongeveer 336 miljard uit. Als België hetzelfde aandeel van zijn bbp zou uitgeven als het EU-gemiddelde, zou dat neerkomen op ongeveer 305 miljard. (ec.europa.eu)

Dit cijfer legt een ongemakkelijke vraag op tafel: waarom moet België zoveel meer uitgeven dan de gemiddelde Europese lidstaat, terwijl onze begrotingstekorten en overheidsschuld zo hoog blijven?

De reflex van opeenvolgende regeringen is steeds dezelfde: zodra de uitgaven ontsporen, zoekt men nieuwe inkomsten. Een hogere belasting op arbeid, ondernemingen, vermogen of consumptie blijkt politiek eenvoudiger dan de overheid grondig te saneren. Zo wordt de rekening telkens doorgeschoven naar wie werkt, onderneemt, investeert of spaart.

De overheid botst nu op haar grenzen. België heeft al een bijzonder hoge belastingdruk. Wie de belastingen verder opdrijft, maakt werken en ondernemen onaantrekkelijk en jaagt investeerders weg.

Een overheid die meer uitgeeft dan ze kan dragen, kan niet blijven doen alsof er steeds nog ergens een nieuwe belastingen te vinden zijn.

De zogenaamde achterpoorten of kortingen – onterecht “subsidies” genoemd – kwamen er als compensatie voor een veel te hoge belastingvoet. Die afschaffen zal opnieuw in de economie snijden.

De vergelijking met 49,1% moet daarom de start zijn van een ernstig besparingsplan.

Kijk naar de veelheid aan bestuurslagen en administraties. Onderzoek échte subsidies en uitgaven zonder resultaat. Schrap programma’s die hun doel voorbijschieten. Soms eigent de overheid zich taken toe die totaal onnodig zijn. Overbodige regels zorgen voor overbodige administraties. Men geeft zichzelf werk dat weinig nut heeft.

Maak vooraf duidelijk wat overheidsdienst moet bereiken en toets achteraf of dat ook gebeurd is. Laat de regering de administraties en wetgeving afslanken. We verzuipen ondertussen in de regels en administratie. Ook dat jaagt nieuwe investeerders weg en verduurt de overheidswerking.

Soms wordt 45% van het bbp genoemd als een niveau waarop een overheid haar kerntaken nog efficiënt kan uitvoeren. België moet zich niet alleen vragen hoeveel de overheid uitgeeft, maar ook wat de burger daarvoor terugkrijgt. (cambridge.org, oenb.at)

Een overheid die zorgvuldig kiest, kan haar kerntaken uitvoeren én tegelijk minder beslag leggen op de economie.

Maar voor dit alles is politieke moed nodig. Onze huidige politieke leiders kijken liever naar hun achterban, dan zich als een staatsman te gedragen. Ze durven onvoldoende snoeien in de overtollige uitgaven.

Zolang ministers nieuwe belastingen voorstellen zonder eerst de uitgaven grondig te toetsen, blijft de werkende Belg het slachtoffer van een overheid die weigert zichzelf te hervormen.

De overheid moet leren besparen, omdat het belastinggeld van haar burgers en ondernemingen niet oneindig is.

Bronnen

• Eurostat — Government expenditure by function, 2024
• Eurostat — Overheidstekort, overheidsschuld en bbp-cijfers
• Cambridge University Press — The ‘Optimal’ Size of Government
• Oesterreichische Nationalbank — Government spending efficiency