2.000 miljard voor de nieuwe Europese meerjarenbegroting

De Europese Unie heeft zojuist haar nieuwe meerjarenbegroting goedgekeurd voor de periode 2028-2034. Een bedrag van maar liefst 2.000 miljard euro – ja, u leest het goed. Dat is bijna het dubbele van de vorige begroting en goed voor zo’n 1,1% van het Europese bbp. Een kolossale som, die volgens de Commissie vooral zal worden ingezet voor innovatie, klimaat, defensie en migratie.

Maar waar komt dat geld vandaan? En belangrijker: wie houdt er toezicht op de besteding ervan? Want laten we eerlijk zijn: als er één organisatie is waar transparantie en verantwoording vaak ver te zoeken zijn, dan is het wel de EU. We kennen allemaal de verhalen over dubieuze subsidies, inefficiëntie en geld dat verdwijnt in zwarte gaten waar niemand ooit iets van hoort.

Waar gaat het geld naartoe?

Volgens de officiële plannen wordt het budget als volgt verdeeld:

• Klimaat en energie: €426 miljard, onder meer voor de Green Deal en de transitie naar schone energie;
• Innovatie en digitalisering: €166 miljard, om Europa concurrerender te maken in de techrace;
• Defensie en veiligheid: €143 miljard, om de militaire slagkracht te versterken;
• Migratie en asiel: €25 miljard, voor grensbewaking en opvang;
• Landbouw en cohesie: de rest, verspreid over de lidstaten voor regionale ontwikkeling en landbouwsubsidies.

Klinkt allemaal mooi en noodzakelijk, nietwaar? Maar wie garandeert dat dit geld niet wordt verspild aan onnodige projecten, of – erger nog – in de zakken van corrupte ambtenaren of vriendjes van politici verdwijnt? Want laten we niet vergeten: de EU heeft een lange geschiedenis van oncontroleerbare uitgaven en gebrek aan toezicht.

Wie controleert dit?

De Europese Rekenkamer is verantwoordelijk voor het toezicht op de begroting. Maar laten we eerlijk zijn: die instantie heeft niet de middelen, noch de politieke ruggengraat om echt werk te maken van fraude of mismanagement. Bovendien zijn de lidstaten zelf vaak betrokken bij de besteding van het geld, wat de kans op belangenverstrengeling alleen maar vergroot.

En dan hebben we het nog niet eens over de onduidelijke verdeling van de fondsen. Hoe komt het dat sommige landen ineens miljoenen ontvangen voor projecten waar niemand ooit van gehoord heeft? Waarom gaat er zoveel geld naar lobbygroepen en ngo’s die nauwelijks verantwoording afleggen? Het antwoord is simpel: omdat niemand er echt naar kijkt.

Een oproep tot transparantie

Dit is geen pleidooi om het geld niet uit te geven. Innovatie, klimaat en defensie zijn cruciale domeinen waar Europa zich moet profileren. Maar het is wel een oproep om meer transparantie en controle af te dwingen. Want als er één les is die we uit de afgelopen decennia hebben geleerd, dan is het wel dat geld zonder toezicht altijd verdwijnt – of in de verkeerde handen terechtkomt.

De EU moet dringend werk maken van een publiek toegankelijk register waarin alle subsidies en uitgaven worden bijgehouden. Niet alleen de grote bedragen, maar ook de kleine projecten die vaak onder de radar blijven. En er moet een onafhankelijke instantie komen die niet alleen rapporten schrijft, maar ook daadwerkelijk ingrijpt als er fraude wordt geconstateerd.

Want 2.000 miljard euro is niet zomaar een bedrag. Het is het geld van de Europese burgers. En die hebben het recht om te weten waar het naartoe gaat.

Bronnen

• Europese Commissie, Meerjarenbegroting 2028-2034, 10 juni 2024
• Europese Rekenkamer, Jaarverslag over de uitvoering van de EU-begroting, 2023
• Transparency International EU, Corruption Risks in EU Funding, 2023
• Europese Cour des comptes, Rapport sur la gestion des fonds européens, 2022