Waarom politici niet vergoeden volgens hun resultaten?

De recente uitspraak waarbij 32 oud-parlementsleden ongelijk kregen in hun poging om een parlementair pensioen van bijna €9.950 bruto per maand te behouden, legt een veel dieper probleem bloot. Niet alleen de pensioenen, maar de volledige verloning van onze politieke top staat nauwelijks in verhouding tot de resultaten die zij aflevert.

In de private sector is het principe eenvoudig: een CEO die jarenlang verlies maakt, klanten verliest, de schulden laat ontsporen en zijn bedrijf achteruit laat gaan, wordt niet beloond. Hij verliest zijn bonus en uiteindelijk ook zijn verloning.

In de Belgische politiek lijkt precies het omgekeerde te gebeuren. België sleept al jaren één van de grootste begrotingstekorten van Europa mee. De overheidsschuld bedraagt ondertussen meer dan 100% van het bbp, de belastingdruk behoort tot de hoogste ter wereld en de economische groei blijft achter op vele buurlanden. Toch blijven de lonen en voordelen van onze politieke top onaangeroerd.

Vandaag verdient een federaal minister ongeveer €20.000 bruto per maand, goed voor ongeveer €240.000 bruto per jaar. De eerste minister ontvangt ongeveer €250.000 bruto per jaar. Daarbovenop komen kabinetten met tientallen medewerkers, dienstwagens, chauffeurs, representatievergoedingen, onkostenvergoedingen, pensioenrechten en tal van andere voordelen die door de belastingbetaler worden gefinancierd.

Dat roept een fundamentele vraag op: waarom worden politici niet beoordeeld zoals managers in de private sector?

In de economie bestaat een gouden regel: “Je krijgt wat je beloont.” Wie omzet beloont, krijgt omzet. Wie innovatie beloont, krijgt innovatie. Wie efficiëntie beloont, krijgt efficiëntie. Maar wanneer politici dezelfde vergoeding behouden, ongeacht of zij het land vooruithelpen of achteruit doen gaan, mag men niet verbaasd zijn dat echte hervormingen vaak uitblijven.

Prestatieverloning voor ministers

Waarom zou een minister die erin slaagt de begroting structureel in evenwicht te brengen, de overheid efficiënter te maken, administratieve rompslomp af te bouwen en investeringen aan te trekken, niet beloond mogen worden? Er is nood aan een modern systeem van prestatieverloning voor ministers, waarbij een belangrijk deel van de vergoeding afhangt van objectieve resultaten, zoals:

• het begrotingstekort;
• de evolutie van de overheidsschuld;
• de economische groei;
• de werkzaamheidsgraad;
• de productiviteitsgroei;
• de aantrekking van buitenlandse investeringen;
• de daling van administratieve lasten;
• de efficiëntie van de overheid;
• de tevredenheid van burgers over de dienstverlening.

Worden vooraf afgesproken doelstellingen gehaald, dan kan een bonus volgen. Worden ze niet gehaald, dan daalt automatisch ook de vergoeding.

Dit systeem zou hetzelfde principe toepassen dat miljoenen werknemers, zelfstandigen en ondernemers elke dag ervaren. Het zou bovendien een ander type politici kunnen aantrekken: mensen die niet alleen goed zijn in verkiezingen winnen, maar ook managers die resultaten boeken.

Politiek blijft uiteraard complex. Oorlogen, pandemieën of internationale economische crisissen kunnen prestaties beïnvloeden. Daarom moet men ministers beoordelen over een volledige legislatuur en op basis van meerdere objectieve indicatoren. Maar dat mag geen excuus zijn om elke vorm van verantwoordelijkheid uit de weg te gaan.

Vandaag lijkt België gevangen in een systeem waarin politieke verantwoordelijkheid geen financiële gevolgen heeft. Dat is bijzonder moeilijk uit te leggen aan de zelfstandige die zijn eigen loon ziet dalen wanneer zijn onderneming minder presteert. Of aan de werknemer wiens bonus volledig afhangt van de resultaten van zijn bedrijf.

Goed bestuur begint met verantwoordelijkheid koppelen aan prestaties. Dat is in de private sector vanzelfsprekend. Waarom zou dat in de politiek anders moeten zijn?