Het falende energiebeleid van Europa ondergraaft onze concurrentiekracht

Energie is de basisgrondstof van elke moderne economie. Wie structureel duurdere energie heeft dan zijn concurrenten, produceert alles duurder. De cijfers zijn ondertussen moeilijk weg te relativeren.

Draghi-rapport: prijsverschil is enorm

Het veelbesproken rapport van Mario Draghi stelde vast dat Europese gasprijzen ongeveer drie tot vijf keer hoger lagen dan in de Verenigde Staten en dat industriële elektriciteitsprijzen twee tot drie keer hoger lagen dan in de VS en China. Begin september noteerde de Europese TTF-gasprijs rond €70 à €75 per MWh, terwijl Amerikaans aardgas rond $3 per MMBtu noteerde. Het prijsverschil is enorm.

Van Russische afhankelijkheid naar LNG-afhankelijkheid

Europa maakte vóór 2022 een historische fout door zich veel te afhankelijk te maken van goedkoop Russisch gas. In 2021 vertegenwoordigde Rusland ongeveer 45% van de Europese gasimport. Dat aandeel zakte naar ongeveer 12% in 2025. Dat verminderen van de Russische afhankelijkheid kwam na de invasie van Oekraïne.

Europa verving een aanzienlijk gedeelte van goedkoop pijpleidinggas door LNG dat per schip moet worden aangevoerd. Daardoor zijn wij veel sterker blootgesteld aan de wereldmarkt. We zijn afhankelijk geworden van een systeem waarvan de prijs telkens kan ontsporen zodra ergens ter wereld een toevoerroute in problemen komt.

Kernenergie: een gemiste kans

Duitsland besloot zijn laatste kerncentrales te sluiten terwijl goedkope Russische energie wegviel. Dat was economisch niet te begrijpen. Wie klimaatneutraliteit nastreeft én een sterke industrie wil behouden, kan moeilijk tegelijkertijd betrouwbare koolstofarme kernenergie uitschakelen.

Frankrijk heeft hier een fundamenteel andere keuze gemaakt door kernenergie als essentieel onderdeel van zijn elektriciteitsvoorziening te behouden. Europa had veel sterker moeten inzetten op een combinatie van kernenergie, hernieuwbare energie, opslag, interconnecties en voldoende regelbare productiecapaciteit.

Wind- en zonne-energie zijn nuttig en noodzakelijk. Maar doen alsof een moderne industriële economie uitsluitend daarop kan draaien zonder enorme investeringen in opslag en back-upcapaciteit, is geen goed energiebeleid.

Ook onze elektriciteitsfactuur is ontspoord

Het probleem zit bovendien niet alleen in de productieprijs. Onze elektriciteitsrekening is een verzameling geworden van energieprijzen, distributie- en transmissiekosten, belastingen en allerlei heffingen. Zelfs de Europese Commissie erkent inmiddels dat belastingen en heffingen gemiddeld ongeveer 25% van de elektriciteitsprijs voor gezinnen en 15% voor bedrijven vertegenwoordigen.

Voor Europese gezinnen bedroeg de gemiddelde elektriciteitsprijs in de tweede helft van 2025 ongeveer €28,96 per 100 kWh. Opvallend genoeg daalde de prijs vóór belastingen enigszins, maar werd dat voordeel volledig tenietgedaan door stijgende belastingen en heffingen.

Europa probeert alles te elektrificeren, terwijl elektriciteit bijzonder duur is. De Commissie wil tegen 2030 het prijsverschil tussen elektriciteit en gas verkleinen en erkent expliciet dat hoge elektriciteitsprijzen de elektrificatie afremmen. Dat inzicht komt veel te laat. De industrie betaalt ondertussen al de rekening.

Industrie betaalt dubbel zoveel als Amerikaanse concurrenten

De International Energy Agency berekende dat grote energie-intensieve Europese bedrijven in 2025 gemiddeld nog altijd ongeveer dubbel zoveel voor elektriciteit betaalden als Amerikaanse concurrenten, en meer dan 50% meer dan concurrenten in China en India.

Europa kan honderden miljarden uitdelen aan groene subsidies en industriële steunprogramma's, maar wanneer een fabriek structureel veel meer betaalt voor haar energie dan dezelfde fabriek in Amerika of Azië, blijft de economische logica meedogenloos. Nieuwe fabrieken worden elders gebouwd. Productie wordt afgebouwd. En goedbetaalde industriële banen verdwijnen.

Vervolgens probeert Europa die bedrijven met subsidies hier te houden. We belasten en reguleren energie eerst duur, subsidiëren vervolgens ondernemingen om de gevolgen daarvan te compenseren en noemen dat daarna industriebeleid.

Europa moet opnieuw energiepolitiek voeren

Europa moet opnieuw energiepolitiek voeren in plaats van een ideologisch gestuurd beleid. Het goede nieuws is dat de Europese instellingen eindelijk het probleem erkennen. De Commissie lanceerde een Affordable Energy Action Plan en wil belastingen en netkosten verlagen, vergunningen versnellen, netwerken versterken en energie goedkoper maken.

Europa heeft vooral een mentaliteitswijziging nodig. We hebben kernenergie nodig waar ze economisch zinvol is. We hebben hernieuwbare energie nodig waar ze efficiënt geproduceerd kan worden. We hebben veel meer opslag en grensoverschrijdende verbindingen nodig. We moeten belastingen en heffingen op elektriciteit verminderen.

Europa moet leren uit haar fouten. Europa kan zichzelf niet groen subsidiëren wanneer ondertussen zijn industrie verdwijnt. De Verenigde Staten beschikken over goedkope energie, China bouwt in gigantisch tempo productiecapaciteit bij en Europa stapelt regels, heffingen, infrastructuurkosten en subsidies op elkaar.

Een continent dat zijn energie niet meer betaalbaar kan produceren of aankopen, verliest uiteindelijk zijn economische zelfstandigheid. Zonder economische macht bestaat ook geen politieke macht.

Bronnen

• Europese Commissie, The Future of European Competitiveness (Draghi-rapport)
• Europese Commissie, Energy Prices and Costs in Europe, REPowerEU en Affordable Energy Action Plan
• Eurostat, elektriciteitsprijzen 2025
• International Energy Agency, Electricity 2026
• Recente Europese gasmarktgegevens en berichtgeving over gasvoorraden en Nord Stream