Europa dreigt zich uit de AI-revolutie te reguleren

Artificiële intelligentie beloont precies wat Europa de voorbije dertig jaar moeilijker heeft gemaakt: snelheid, schaal, risicokapitaal, goedkope energie, ondernemerschap, grote investeringen en vrijheid. Terwijl andere wereldspelers de economie van morgen bouwen, is Europa zo druk bezig met reguleren dat we de aansluiting kwijtraken.

De cijfers liegen niet

Volgens de Stanford AI Index bedroegen de private Amerikaanse investeringen in AI in 2024 109,1 miljard dollar. China kwam op 9,3 miljard dollar. Alleen de Amerikaanse investeringen waren dus bijna twaalf keer zo groot als de Chinese. De Europese cijfers zijn schrikwekkend laag:

• Frankrijk: 2,62 miljard dollar
• Duitsland: 1,97 miljard dollar
• Nederland: 1,09 miljard dollar
• Italië: amper 0,86 miljard dollar

Nog veelzeggender is waar de belangrijkste AI-modellen vandaan komen. In 2024 brachten Amerikaanse instellingen 40 belangrijke AI-modellen voort. China produceerde er 15. Europa amper drie.

Europa's structurele handicap

Europa heeft wel met de AI Act als eerste economische machtsblok een omvattend juridisch kader ontwikkeld. De wet trad in 2024 in werking, met eerste verplichtingen sinds 2025 en volledige handhaving vanaf 2 augustus 2026. Maar regelgeving mag slechts een randvoorwaarde zijn, geen economisch doel op zich.

Een ondernemer die in Europa een technologisch bedrijf wil uitbouwen, botst op een continent met 27 lidstaten, verschillende administraties, complexe arbeidswetgeving, kleine risicokapitaalmarkten en hoge energieprijzen. Mario Draghi waarschuwde in zijn rapport over de Europese concurrentiekracht voor precies deze innovatie- en investeringsproblemen. Europa heeft geen tekort aan rapporten, commissies en regels. Europa heeft een probleem met ondernemerschap.

Wat nu nodig is

De cijfers laten bovendien zien hoe snel AI economisch wordt ingevoerd. Het aandeel organisaties dat AI gebruikte, steeg van 55% in 2023 naar 78% in 2024. Wanneer de echte AI-revolutie losbarst, zouden we kunnen ontdekken dat de Amerikanen de bedrijven bezitten, de Chinezen de technologie produceren en de Europeanen enkel regels geschreven hebben.

Europa heeft dringend behoefte aan:

• Goedkopere energie
• Betere Europese kapitaalmarkten
• Minder administratieve lasten
• Snellere vergunningen
• Aantrekkelijkere voorwaarden voor risicokapitaal
• Veel meer ruimte voor ondernemers om risico's te nemen

Een samenleving die ieder risico probeert uit te sluiten, sluit uiteindelijk ook vooruitgang uit.

Bronnen

• Europese Commissie — The Draghi report on EU competitiveness, 2024–2026
• Stanford Institute for Human-Centered AI — AI Index Report 2025, investeringen, AI-modellen en bedrijfsgebruik
• Europese Commissie — AI Act / Implementation Timeline & Enforcement, geraadpleegd september 2026
• Europese Commissie — AI Omnibus enters into force, 27 juli 2026