EU regelt, Amerika innoveert: hoe we onze eigen welvaart vernietigen

Terwijl de Verenigde Staten technologische wereldreuzen creëren, houdt Europa zich bezig met het schrijven van regels, het verhogen van belastingen en het herverdelen van welvaart. We dreigen een continent te worden dat uitstekend weet hoe ondernemingen gereguleerd moeten worden, maar steeds minder internationale ondernemingen telt.

Een bijzondere vergelijking circuleert momenteel op sociale media. De Amerikaanse chipproducent Nvidia zou momenteel een beurswaarde hebben van ongeveer 5.750 miljard dollar. Apple bijna 4.900 miljard, Alphabet (Google) 4.200 miljard en Microsoft 3.900 miljard dollar. Daartegenover staat volgens dezelfde afbeelding de volledige beurswaarde van alle beursgenoteerde ondernemingen in het Verenigd Koninkrijk: ongeveer 4.000 miljard dollar. Frankrijk zou op 3.500 miljard uitkomen en Duitsland op 3.000 miljard. Met andere woorden: één Amerikaans technologiebedrijf zou meer waard zijn dan de volledige aandelenmarkt van één Europese economische grootmacht.

Het probleem ligt niet bij onze intelligentie

Europa heeft geen gebrek aan intelligentie, maar mist een positief economisch kader. We beschikken over uitstekende universiteiten, hoogopgeleide ingenieurs, wetenschappers en ondernemers. Onze kennisinstellingen behoren op verschillende terreinen tot de wereldtop. Het probleem ligt bij het economische en politieke klimaat waarin die kennis moet worden omgezet in ondernemingen, investeringen en werkgelegenheid.

Wie in de Verenigde Staten een succesvol technologiebedrijf opbouwt, kan rekenen op een enorme thuismarkt, een ontwikkelde durfkapitaalmarkt en een ondernemingscultuur waarin succes wordt aangemoedigd en toegejuicht. Wie in Europa hetzelfde probeert, wordt geconfronteerd met een compleet versnipperde markt, verlammende regelgeving, oneindige administratieve verplichtingen, lange vergunningstrajecten en een bijzonder hoge belastingdruk. Natuurlijk dat investeerders liever elders ondernemen.

Europa als wereldkampioen in regels

We zijn wereldkampioen geworden in het produceren van regels. De EU vaardigt 2.000 regels per jaar uit. De instelling is volledig ontspoord en slorpt steeds hogere budgetten op. Bedrijven worden bedolven onder weinig zinnige verplichtingen. Hieronder een overzicht van de belangrijkste lasten:

• De GDPR en de AI Act;
• Uitgebreide duurzaamheidsrapporteringen;
• Strenge milieunormen en sociale verplichtingen;
• Talloze sectorspecifieke regels.

Iedere nieuwe verplichting vraagt juristen, consultants, administratief personeel, controlesystemen en bijkomende rapporteringen. Voor kleine ondernemingen en start-ups zijn dat hindernissen die hen wegjagen naar betere oorden. En terwijl Europese ondernemers zich door een administratief doolhof moeten worstelen, investeren Amerikaanse technologiereuzen honderden miljarden in artificiële intelligentie, datacenters en nieuwe toepassingen.

Een cultuur die succes verdacht maakt

Nog nefaster is de politieke ingesteldheid tegenover ondernemerschap en succes. In grote delen van Europa is een politieke cultuur ontstaan waarin economische winst automatisch argwaan oproept. Succes en winst worden als iets slecht beschouwd en verdienen een extra winstbelasting. Heeft iemand door zijn ondernemerschap en investeringen een vermogen opgebouwd? Dan wil men bijkomende vermogensbelastingen. Ooit vocht Europa tegen het communisme. Nu voeren we het zelf in. Fiscale optimalisatie noemt men smalend "achterpoortjes" en constructies die moeten worden aangepakt.

België pars pro toto

Het lijkt wel of de Belgische ziekte met een te grote bureaucratische structuur de ganse EU besmet heeft. Jaren vluchten ca 20.000 Belgen naar het buitenland. Ze nemen de toekomstige welvaart met zich mee. We zijn zo druk bezig met het verdelen van de welvaart dat we vergeten hoe die welvaart eigenlijk wordt gecreëerd: via succesvolle bedrijven. Te weinig politici en bureaucraten zijn bezig met de EU economisch aantrekkelijk te maken met minder regels en een échte uniforme interne markt. Niet meer regels, maar meer efficiëntie is nodig.

De waarschuwing van Mario Draghi

Voormalig voorzitter van de Europese Centrale Bank Mario Draghi waarschuwde in zijn rapport over het Europese concurrentievermogen (2024) uitdrukkelijk voor de structurele achterstand van Europa. Zijn aanbevelingen werden teveel in de wind geslagen. Europa investeert onvoldoende in innovatie, beschikt over een versnipperde kapitaalmarkt en heeft moeite om nieuwe technologiebedrijven te laten doorgroeien tot wereldspelers.

De AI-revolutie dreigt Europa definitief achterop te zetten. De ondernemingen die deze technologie beheersen, zullen een enorme invloed krijgen op de toekomstige economie. Vandaag bevinden veel van de belangrijkste spelers zich in de Verenigde Staten: Nvidia levert de chips, Microsoft, Google en Amazon beschikken over enorme cloudinfrastructuren, Meta investeert miljarden in AI-onderzoek en toepassingen. Europa heeft wel degelijk innovatieve bedrijven, waaronder ASML, SAP en verschillende veelbelovende AI-ondernemingen. We zijn dus nog niet helemaal technologisch uitgeschakeld. Maar we beschikken over veel minder ondernemingen met dezelfde wereldwijde schaal en financiële slagkracht.

Wanneer Europa onvoldoende mogelijkheden biedt om technologiebedrijven te laten doorgroeien, vertrekken niet alleen de bedrijven, maar ook hun toekomstige belastinginkomsten, onderzoeksactiviteiten en hoogwaardige arbeidsplaatsen. Dat is een economisch verlies dat we ons niet meer kunnen veroorloven.

Kiezen voor groei

Europa moet opnieuw durven kiezen voor groei. Dat betekent minder overbodige regelgeving, snellere vergunningen, een echte Europese kapitaalmarkt, meer ruimte voor ondernemerschap en een belastingklimaat dat investeringen stimuleert. Voor België betekent het dat we eindelijk de omvang en efficiëntie van onze overheid sterk moeten verbeteren. Want een sterke sociale zekerheid kan alleen worden gefinancierd door een sterke economie. Last but not least moet de EU geleid worden door topfiguren en experts en niet langer door afgedankte derderangspolitici. Enkel zo kunnen we terug bij de wereldtop behoren.

Bronnen

• Rudy Aernoudt
• Mario Draghi, The Future of European Competitiveness, Europese Commissie, september 2024
• OESO, Taxing Wages 2026, internationale vergelijking van de belastingdruk op arbeid
• Eurostat, Government Finance Statistics, overheidsuitgaven, inkomsten en begrotingssaldi
• Europese Commissie, Annual Single Market and Competitiveness Report 2025
• World Federation of Exchanges en nationale beursstatistieken, internationale aandelenmarkten
• Oorspronkelijke X-publicatie en meegestuurde afbeelding over Amerikaanse beurswaarden tegenover Europese aandelenmarkten. De vermelde beurswaarden zijn illustratief en niet onafhankelijk geverifieerd