De waanzin van de Green Deal: hoe Europa zijn eigen industrie verzwakte ten voordele van China

Europa wilde met de Green Deal het eerste klimaatneutrale continent ter wereld worden door minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen, zuiniger om te springen met energie en te investeren in nieuwe technologie. Maar de Europese Unie heeft van die klimaattransitie geen economisch noch industrieel groeiproject gemaakt. In plaats daarvan verkoos men een beknottende opeenstapeling van verboden, heffingen, administratie, rapporteringsverplichtingen en steeds strengere normen.

Het resultaat is historisch een gigantische economische mislukking. Europa verminderde zijn eigen industriële productie, terwijl China de fabrieken, technologie, werkgelegenheid en uiteindelijk ook de geopolitieke macht naar zich toe trok. De bijgevoegde grafiek van Our World in Data vat de paradox perfect samen: in 2024 stootte een gemiddelde Chinees ongeveer 8,66 ton CO₂ uit door fossiele brandstoffen en industriële processen. In Duitsland was dat 6,77 ton en in Frankrijk 3,97 ton. China telt bovendien ongeveer 1,4 miljard inwoners. De Chinese uitstoot per inwoner ligt vandaag dus hoger dan die van Duitsland en ruim dubbel zo hoog als die van Frankrijk.

Tegelijk leggen de Europese leiders onze eigen ondernemingen steeds zwaardere lasten op om producten te maken die we vervolgens uit China invoeren. Daarmee lossen we het klimaatprobleem niet op. We verplaatsen een gedeelte van onze productie en de bijbehorende uitstoot gewoon naar een ander continent. In de Europese ecologische statistieken ziet dat er uitstekend uit: onze territoriale uitstoot daalt. Maar wanneer wij daarna hetzelfde staal, dezelfde chemicaliën of dezelfde zonnepanelen uit China invoeren, blijft de wereldwijde uitstoot bestaan. In sommige gevallen kan ze zelfs toenemen, omdat de Chinese energiemix nog sterk op steenkool steunt en de goederen duizenden kilometers moeten worden vervoerd.

Dat is de waanzin van het Europees ecologisch beleid. De gebruikelijke nationale klimaatstatistieken verdoezelen de feitelijke situatie. Ze meten waar CO₂ wordt uitgestoten, niet waar de geproduceerde goederen uiteindelijk worden verbruikt. De uitstoot van een in China vervaardigde batterij, warmtepomp of elektrische wagen komt dus op de Chinese rekening, ook wanneer het product uiteindelijk in Europa wordt verkocht. Europa kan zichzelf nu klimaatkampioen noemen terwijl het tegelijk steeds afhankelijker wordt van buitenlandse vervuilende productie.

Economische achteruitgang

Ondertussen zijn de alarmsignalen in de Europese industrie niet meer te negeren. Volgens Eurostat daalde de industriële productie van de Europese Unie in constante prijzen in 2024 voor het tweede jaar op rij: met 2 procent, na een daling van 1,4 procent in 2023. De productie van elektrische apparatuur zakte in 2024 met 8,6 procent. Bij voertuigen en ander transportmaterieel bedroeg de achteruitgang 6,4 procent, bij machines 4,7 procent en bij metalen en metaalproducten 4,3 procent. Dat zijn precies de industriële fundamenten waarop de Europese welvaart, export en technologische onafhankelijkheid decennialang werden gebouwd.

Het zou intellectueel oneerlijk zijn om die volledige terugval uitsluitend aan de Green Deal toe te schrijven. Ook de coronacrisis, de eindeloze oorlog in Oekraïne, het wegvallen van goedkoop Russisch gas, de hogere rente en de chronische Europese productiviteitsproblemen spelen een rol. Maar het Europese klimaatbeleid heeft de bestaande handicaps wel verzwaard. Op het ogenblik dat onze industrie reeds geconfronteerd werd met peperdure energie, een gebrek aan investeringen en agressieve buitenlandse concurrentie, voegden de Europese politici daar steeds nieuwe kosten, onzekerheid en administratie aan toe.

De Europese Centrale Bank stelde in 2024 vast dat industriële elektriciteit in de Europese Unie bijna drie keer zoveel kostte als in de Verenigde Staten en meer dan dubbel zoveel als in China. In zo’n omgeving kan een energie-intensieve onderneming niet onbeperkt blijven concurreren. Geen enkele staal-, glas-, kunstmest-, aluminium- of chemiefabriek kan jarenlang een veelvoud van de energiekosten van haar internationale concurrenten betalen en toch dezelfde prijzen hanteren.

Europa beantwoordde dit concurrentienadeel niet in de eerste plaats met overvloedige goedkope energie, snellere vergunningen en een krachtige investeringspolitiek. Het antwoord bestond uit bijkomende normen, CO₂-rechten, extra taksen, duurzaamheidsverslagen, zorgplichtregels, verpakkingsvoorschriften en waanzinnige administratieve controle. Voor veel bedrijven worden de vaste administratieve kosten te zwaar. De Europese Commissie heeft intussen zelf moeten erkennen dat de regeldruk moet worden verminderd. Dat is eigenlijk een (te) late schuldbekentenis.

China als grootste winnaar

De grootste ironie is dat China de Europese klimaatambities gebruikte om zijn eigen industriële macht uit te bouwen. Europa creëerde met subsidies, normen en verboden een reusachtige afzetmarkt voor zonnepanelen, batterijen, elektrische voertuigen en andere groene technologie. China zorgde vervolgens voor de fabrieken.

Volgens het Internationaal Energieagentschap bezit China meer dan 80 procent van de wereldwijde productiecapaciteit voor zonnepanelen en ongeveer 95 procent van de capaciteit voor zonnecellenwafers. In 2023 vond drie vierde van alle wereldwijde investeringen in de productie van schone technologie in China plaats. Chinese producenten beschikken bovendien over goedkopere energie, geïntegreerde toeleveringsketens, goedkopere financiering, enorme schaalvoordelen en – last but not least – een gezwinde overheid die industrie als een belangrijke strategische groeipool beschouwt.

Een Europese fabriek voor zonnepanelen, windturbines of batterijen is volgens het IEA per eenheid productiecapaciteit doorgaans 70 tot 130 procent duurder om te bouwen dan een vergelijkbare Chinese fabriek. Vervolgens moet die Europese fabriek werken met hogere energie-, loon- en regelgevingskosten. Het mag daarom niet verbazen dat verschillende Europese techprojecten werden uitgesteld, afgeslankt of volledig begraven.

Europese autoconstructeurs werden door steeds strengere uitstootnormen en de geplande uitfasering van de klassieke verbrandingsmotor gedwongen honderden miljarden in elektrische voertuigen te investeren. Maar tegelijk liet Europa toe dat Chinese producenten, ondersteund door een eigen batterij-industrie, goedkopere financiering en aanzienlijke staatssteun, onze markt overspoelden. De Europese autosector moest in recordtempo een technologische revolutie financieren, terwijl zijn Chinese concurrenten al over een grotendeels geïntegreerde bevoorradingsketen beschikten.

De Green Deal dreigt daardoor minder een Europees klimaatproject dan een Chinees industriebeleid te worden. Europa draagt de kosten van de transitie, terwijl China de industriële opbrengsten incasseert.

Van Green Deal naar Industrial Deal

Een kortzichtig klimaatbeleid dat zijn eigen economische basis vernietigt, is niet duurzaam. Zonder sterke industrie zijn er ook geen belastinginkomsten, geen jobs, geen welvaart, geen onderzoeksbudgetten en uiteindelijk geen middelen om de energietransitie te betalen. Europa moet daarom radicaal van methode veranderen door technologische vernieuwing te koppelen aan voorspelbare langetermijnregels. Niet alleen wind en zon, maar ook kernenergie, opslagcapaciteit en alle technologieën die betrouwbare en betaalbare koolstofarme energie kunnen leveren.

Niet eindeloze subsidiecarrousels, maar snellere vergunningen, lagere lasten op investeringen en een echte Europese kapitaalmarkt. Producten die onder veel vervuilender omstandigheden buiten Europa worden gemaakt, mogen geen automatisch prijsvoordeel krijgen tegenover Europese producenten die aan de strengste normen ter wereld voldoen. Europa moet eveneens bepalen welke strategische productie het op eigen bodem wil behouden: staal, chemie, geneesmiddelen, halfgeleiders, batterijen, energie-infrastructuur en cruciale onderdelen voor voertuigen en machines. Strategische autonomie is daarbij zeer belangrijk.

China heeft gedaan wat een rationeel geleide grootmacht doet. Het koppelde klimaatbeleid aan industriepolitiek, investeerde in schaalvergroting, bouwde complete productieketens uit en verzekerde zich van toegang tot grondstoffen. Europa deed het omgekeerde. Het formuleerde zeer ambitieuze klimaatdoelen, stapelde regels op elkaar en ging er vervolgens naïef van uit dat de markt de productie vanzelf binnen Europa zou organiseren. De wereldvreemdheid van onze leiders maakt onze economie kapot.

Op papier wordt Europa groener. In werkelijkheid wordt het armer, afhankelijker en geopolitiek zwakker. De echte waanzin van de Green Deal zit in een uitvoering die Europese productie bestrafte voordat volwaardige, betaalbare en eigen alternatieven beschikbaar waren. Een beleid dat onze industrie naar China duwt, kan nooit als klimaatsucces worden verkocht. Het is industriële zelfverminking verpakt als morele superioriteit.

Europa moet de Green Deal dringend omvormen tot een echte Industrial Deal. Klimaatbeleid en economische groei zijn verenigbaar, maar alleen wanneer betaalbare energie, innovatie, concurrentiekracht en productie opnieuw centraal staan. Anders zal Europa tegen 2040 misschien klimaatneutraal zijn omdat er eenvoudigweg geen productie meer overblijft.

Bronnen

• Our World in Data – CO₂-uitstoot per inwoner
• Eurostat – Daling van de Europese industriële productie in 2024
• Eurostat – Europese broeikasgasuitstoot in 2024
• Internationaal Energieagentschap – Advancing Clean Technology Manufacturing
• Europese Centrale Bank – Energieprijzen en het Europese concurrentievermogen
• Europese Commissie – Draghi-rapport over het Europese concurrentievermogen
• Internationaal Energieagentschap – Global Energy Review 2025