De verwaarlozing van het Nederlands in Franstalig onderwijs: een economische ramp voor Wallonië

België is een merkwaardig land. Terwijl Vlaamse leerlingen generaties lang verplicht Frans leerden op school, was het Nederlands voor Waalse leerlingen geen verplicht vak.

Van Industriële Motor tot Economisch Zorgenkind

Het resultaat kennen we. Wanneer een Vlaming en een Franstalige Belg elkaar ontmoeten, wordt het gesprek in het Frans gevoerd. Dat had ook economische, maatschappelijke en politieke gevolgen.

Wallonië was ooit de economische motor van België. De steenkoolmijnen, staalnijverheid en zware industrie zorgden voor werkgelegenheid, welvaart en economische macht. Maar vanaf de jaren vijftig en zestig begon die industriële wereld af te brokkelen. Steenkoolmijnen sloten, de staalindustrie kromp en tienduizenden arbeidsplaatsen verdwenen.

De Waalse economie kreeg zware klappen. Waar Vlaanderen zich geleidelijk ontwikkelde tot een internationaal georiënteerde economie met havens, logistiek, industrie, diensten en een uitgebreid netwerk van kmo’s, werd Wallonië afhankelijk van overheidssteun.

Het Waalse Hangmatmodel

In plaats van resoluut te kiezen voor een economisch relanceplan naar Vlaams of Luxemburgs model, werd in Wallonië onder PS-dominantie een systeem uitgebouwd waarin overheidsuitgaven, subsidies, uitkeringen en publieke tewerkstelling een grote rol spelen. Sociale bescherming is noodzakelijk voor wie ze werkelijk nodig heeft. Een overheid kan wel banen creëren en inkomens uitbetalen, maar de middelen moeten uiteindelijk ergens vandaan komen.

Wallonië had veel sterker kunnen inzetten op ondernemerschap, investeringen, arbeidsmobiliteit, talenkennis en aansluiting bij de dynamische arbeidsmarkten van Vlaanderen en Luxemburg.

Werk op een Uur Rijden, Maar een Taalbarrière van Decennia

Het meest tragische aan deze geschiedenis is dat er op relatief korte afstand van talrijke Waalse gemeenten een enorme arbeidsmarkt ligt. In Vlaams-Brabant, Limburg, Oost-Vlaanderen en Antwerpen zoeken ondernemingen geregeld naar geschoolde werknemers, logistieke medewerkers, bouwvakkers, zorgpersoneel en andere arbeidskrachten. Voor heel wat inwoners van Waals-Brabant, Henegouwen, Luik en Namen liggen Vlaamse werkgelegenheidscentra binnen een haalbare pendelafstand. Maar wie onvoldoende Nederlands spreekt, begint met een achterstand. Men heeft zo generaties jongeren minder kansen gegeven op de arbeidsmarkt van hun eigen land. Dat is een grote politieke verantwoordelijkheid.

De Cijfers Tonen Hoe Groot de Economische Achterstand Is

Volgens Statbel bedroeg de werkzaamheidsgraad bij de 20- tot 64-jarigen in het eerste kwartaal van 2026:

• VLAANDEREN: Werkzaamheidsgraad: 77,3%, Werkloosheidsgraad: 4,4%
• WALLONIË: Werkzaamheidsgraad: 68,0%, Werkloosheidsgraad: 7,5%
• BRUSSEL: Werkzaamheidsgraad: 63,7%, Werkloosheidsgraad: 13,4%

Het verschil in werkzaamheidsgraad tussen Vlaanderen en Wallonië bedraagt dus maar liefst 9,3 procentpunten.

Nog opvallender is de samenstelling van de Waalse arbeidsmarkt. Eind 2024 telde Wallonië 1.126.487 arbeidsplaatsen in loondienst. Daarvan bevond 41,6% zich in de brede sectoren openbaar bestuur, defensie, onderwijs, gezondheidszorg en overheid. Tel daarbij al diegenen die van een uitkering leven en er blijft ca 25% over die in de private sector werkt.

Slechts 20% van alle Walen die in het “buitenland” werken, werken in Vlaanderen. Wie als jonge Waal op school behoorlijk Nederlands had geleerd, zou veel gemakkelijker toegang krijgen tot de Vlaamse arbeidsmarkt. Men had dat probleem tientallen jaren geleden kunnen aanpakken. Men heeft het toen niet gedaan.

Eindelijk Komt Er Verandering

Vlaamse leerlingen leerden verplicht Frans vanaf het vijfde leerjaar van de lagere school, en in sommige gemeenten zelfs vroeger. In het Franstalige onderwijs konden leerlingen in Wallonië daarentegen kiezen tussen Nederlands, Engels en Duits. Het merendeel koos Engels. Daardoor konden generaties Waalse leerlingen het secundair onderwijs verlaten zonder ooit Nederlands te hebben geleerd. Het Frans was lange tijd de dominante taal van bestuur, gerecht en maatschappelijke elite in België. Het werd cultureel hoogstaander aanzien om Frans te spreken. In vele Vlaamse steden praatte vroeger de betere burgerij en aristocratie Frans. Die houding leidde ook tot de verfransing of “verbeulemansing” van Brussel.

Nu kondigt de Fédération Wallonie-Bruxelles een belangrijke hervorming aan. Vanaf het tweede jaar secundair onderwijs moeten leerlingen twee moderne vreemde talen volgen, waaronder minstens één andere Belgische landstaal. Het Nederlands krijgt daarmee een veel belangrijkere plaats in het Franstalige onderwijs. Dat is een belangrijke koerswijziging. Eindelijk groeit het besef dat België economisch niet optimaal kan functioneren wanneer een aanzienlijk deel van zijn bevolking onvoldoende toegang heeft tot de taal van de grootste taalgemeenschap. Een betere kennis kan helpen om een van de obstakels voor arbeidsmobiliteit, samenwerking en economische integratie weg te nemen.

Wallonië heeft Geen Nood aan Nog Meer Subsidies, Maar aan Meer Economische Kansen

Wallonië heeft alle troeven om economisch sterker te worden. Het beschikt over universiteiten, technische kennis, logistieke verbindingen en een gunstige ligging tussen Vlaanderen, Brussel, Frankrijk, Duitsland en Luxemburg. Maar een economische relance vereist een mentaliteitsverandering van hangmatcultuur naar ondernemerschap, investeringszekerheid, degelijk onderwijs en werknemers die voldoende vaardigheden hebben om op een moderne arbeidsmarkt te functioneren. Wallonië heeft te lang een pervers politiek beleid gevoerd dat inactiviteit beloonde en zo een ganse politieke klasse aan de macht hield. Hopelijk is deze onderwijshervorming het begin van een bredere mentaliteitswijziging die meer inzet op ondernemerschap en een andere politieke cultuur.