De tergende traagheid waarmee de senaat wordt afgeschaft

De Belgische politiek heeft een probleem met snelheid. Niet alleen bij het oplossen van crises, maar ook bij het schrappen van overbodige instellingen. De senaat is zo’n geval. Al decennialang wordt er gesproken over afschaffing, maar in de praktijk blijft het bij praten. Ondertussen loopt de rekening op: jaarlijks kost de senaat ons als belastingbetaler meer dan 100 miljoen euro. Geld dat beter besteed kan worden aan scholen, zorg of infrastructuur.

Een instelling zonder noodzaak

De senaat is een overblijfsel uit een tijdperk waarin België nog een tweekamerstelsel kende. Maar de realiteit is dat de senaat al jaren geen echte meerwaarde meer heeft. De meeste taken zijn overgeheveld naar de Kamer van Volksvertegenwoordigers, en de senatoren hebben nauwelijks invloed op de wetgeving. Toch blijft de instelling bestaan, met een voltallige staf, kantoren en een eigen begroting. Een luxe die we ons niet meer kunnen veroorloven.

Waarom duurt het zo lang?

De politieke wil ontbreekt. Partijen die zelf senatoren leveren, hebben er weinig baat bij om de instelling af te schaffen. Het is een klassiek voorbeeld van institutionele inertie: waarom zou je een systeem veranderen als het jou persoonlijk voordeel oplevert? Daarnaast speelt de complexiteit van de Belgische staatshervorming een rol. Elke wijziging in de Senaat vereist een grondwetswijziging, en dat vraagt om een tweederde meerderheid in het parlement. Een onmogelijke opgave in ons verdeelde politieke landschap.

Wat zijn de alternatieven?

Er zijn genoeg opties om de senaat te vervangen door een efficiënter systeem. Een van de meest voor de hand liggende is het omvormen van de senaat tot een federaal orgaan dat zich uitsluitend richt op de belangen van de gewesten en gemeenschappen. Zo blijft er een platform bestaan waar de deelstaten hun stem kunnen laten horen, zonder dat we een dure en overbodige instelling in stand houden. Een andere optie is het volledig afschaffen van de senaat en de taken integraal onderbrengen bij de Kamer van Volksvertegenwoordigers, eventueel met een extra inspraakmechanisme voor de gewesten.

De kosten van uitstel

De tergende traagheid heeft een prijs. Niet alleen financieel, maar ook in termen van geloofwaardigheid. Burgers zien dat de politiek vastzit in haar eigen bureaucratie en vragen zich af waarom we zo’n dure instelling nog in stand houden. Het is tijd voor actie. De overheid moet stoppen met het uitstellen van deze hervorming en de senaat zo snel mogelijk afschaffen of omvormen. Elke dag dat we wachten, is een dag dat we geld verspillen aan een systeem dat we niet meer nodig hebben.

Bronnen

• De begroting van de senaat voor 2024 bedroeg 102 miljoen euro.
• De grondwetswijziging voor de afschaffing van de senaat vereist een tweederde meerderheid in het parlement.
• De meeste taken van de senaat zijn al overgeheveld naar de Kamer van Volksvertegenwoordigers.