De jacht op de kleine zelfstandige: hoe horeca wordt geviseerd door beleidsmakers

De Belgische horeca is al meer dan tien jaar het proeftuin van beleidsmakers. De sector wordt vaak als oorzaak van fiscale problemen gezien, terwijl de realiteit het tegenovergestelde is: horeca is een van de meest gereglementeerde, meest gecontroleerde en meest arbeidsintensieve sectoren van onze economie.

Compensaties die verdwenen zijn

Toen de verplichte "witte" kassa werd ingevoerd, beloofde de overheid een eerlijk evenwicht. De horeca zou zware administratieve verplichtingen aanvaarden, maar er stonden ook compensaties bij:

• Flexi‑jobs, die inmiddels bijna alle sectoren van de economie hebben bereikt;
• Een RSZ‑korting van ongeveer €500 per voltijdse werknemer per kwartaal (die nooit werd geïndexeerd);
• Een verlaging van de btw op voeding van 21 % naar 12 %.

Vandaag blijft van dat akkoord nauwelijks iets over. Vanaf 1 juli verdwijnt de RSZ‑korting voor de horeca en blijft een verdere btw‑verlaging, waar de sector al jaren op wacht, uit.

Gelijke behandeling ontbreekt

In andere arbeidsintensieve sectoren zoals kapsalons, schoonheidssalons en tal van persoonlijke diensten bestaat er geen "witte" kassa. Waarom werd enkel de horeca geviseerd?

De economische realiteit

Een horecazaak realiseert vaak ongeveer €100.000 omzet per voltijdse werknemer, terwijl in veel industriële ondernemingen de omzet per werknemer gemakkelijk €1 miljoen of meer bedraagt. De loonkost weegt in de horeca vele malen zwaarder door dan in kapitaalintensieve sectoren. Toch wordt de horeca vaak vergeleken alsof ze economisch identiek functioneert.

De automobielindustrie ontving al miljoenen aan subsidies, investeringspremies en fiscale voordelen om internationale productie in België te houden. Grote ondernemingen konden bovendien succesvol onderhandelen over RSZ‑kortingen om delokalisaties te vermijden. Voor de horeca lijkt zo’n economische steun veel moeilijker.

Wereldvreemd beleid

Ons beleid wordt geschreven door juristen, kabinetsmedewerkers en beroepspolitici die nooit in de private sector hebben gewerkt. Zij denken enkel in regels, uitzonderingen en controles, terwijl ondernemers dagelijks moeten nadenken over omzet, personeel, klanten en overleven.

Elke legislatuur komen er nieuwe administratieve verplichtingen, bijkomende rapporteringen, extra controles en hogere lasten bij. Maar niemand durft zich af te vragen hoeveel een onderneming kan verdragen. De kruik gaat te water tot ze barst. Een groot deel van de dorpscafés zijn al verdwenen. Veel zaken kampen met financiële problemen.

Het beleid van Vincent Van Peteghem

Daarom is het bijzonder opvallend wanneer begrotingsminister Vincent Van Peteghem verklaart dat hij de "achterpoorten" niet wil sluiten. Dat klinkt stoer in een televisie-interview, maar het miskent de economische realiteit. Veel van die zogenaamde uitzonderingsregimes zijn geen cadeaus. Ze vormen de enige manier waarop Belgische ondernemingen nog kunnen overleven in een van de zwaarst belaste landen ter wereld. Flexi‑jobs, gunstige fiscale regimes, doelgroepverminderingen en andere uitzonderingen zijn geen luxe, maar zuurstof voor zaken die anders failliet gaan.

Paradoxaal genoeg lijkt dezelfde fiscale rechtlijnigheid bij Van Peteghem niet te bestaan, wanneer het over de overheid zelf gaat. Vakbonden en mutualiteiten genieten al jarenlang van een uitzonderlijk fiscaal statuut en betalen geen vennootschapsbelasting zoals gewone ondernemingen dat wel doen. Over dergelijke "achterpoorten" horen we bij hem geen verontwaardiging.

Een oproep voor eerlijkheid

Misschien wordt het tijd dat de overheid niet langer de meest kwetsbare zaken viseert, maar opnieuw vertrouwen geeft aan wie jobs creëert, belastingen betaalt en onze steden levendig houdt. Want zonder gezonde handelszaken zijn gemeenten doods en valt er fiscaal ook niets meer te rapen.