De jacht op de kaalgeplukte Belg levert steeds minder op

De opbrengst van de Bijzondere Belastinginspectie daalt. Voor Vooruit is dat een alarmsignaal en een bewijs dat de fiscus harder moet optreden. Maar de verklaring is veel eenvoudiger: de citroen is stilaan uitgeperst.

België is al decennialang een land waar de belastingdruk tot de hoogste van Europa behoort. Werken wordt zwaar belast, sparen wordt geviseerd, investeren wordt gewantrouwd en ondernemen wordt moeilijker gemaakt. De Belg wordt langs alle kanten gecontroleerd, belast, gereguleerd en gemonitord. En dan verbaast men zich erover dat de opbrengst van extra controles daalt. Dat is helemaal niet zo vreemd.

De tijd van grote zwartgelddossiers is voorbij

Ten eerste is de tijd van de grote spectaculaire zwartgelddossiers grotendeels voorbij. Vroeger bestonden er nog grote verborgen vermogens, buitenlandse rekeningen, cashcircuits en fiscale constructies die jarenlang buiten beeld bleven. Eén groot dossier kon de cijfers van de belastinginspectie plots spectaculair opkrikken. Maar zulke jackpotdossiers worden zeldzamer.

De overheid is vandaag veel beter gewapend dan vroeger. Banken rapporteren meer, buitenlandse rekeningen worden automatisch uitgewisseld, antiwitwasregels zijn veel strenger geworden en fiscale databanken praten steeds meer met elkaar. Luxemburg, Zwitserland, Jersey, Monaco en andere vroegere toevluchtsoorden zijn al lang niet meer de veilige havens van weleer. De fiscus krijgt op alle mogelijke manieren buitenlandse informatie binnen.

Zoals ik al dikwijls heb gezegd: het zwart geld daalt in onze economie. De overheid ziet meer, weet meer en krijgt meer data dan ooit tevoren. Wie vandaag nog met zwart geld werkt, loopt veel sneller tegen de lamp.

Preventie werkt

Ten tweede werkt preventie. Dat wordt in het debat vaak vergeten. Als mensen weten dat buitenlandse rekeningen automatisch worden gemeld, dat grote cashbewegingen verdacht zijn, dat vastgoedtransacties gecontroleerd worden en dat internationale constructies sneller gemonitord worden, passen ze hun gedrag aan. Dan regulariseren ze en kiezen ze voor legale fiscale planning.

Een dalende opbrengst van controles betekent dat de controles hebben gewerkt.

De economische realiteit speelt mee

Ten derde speelt de economische realiteit. In een land waar burgers en ondernemingen al zwaar belast worden, waar vastgoed duur is, loonkosten hoog zijn en koopkracht onder druk staat, is er nog weinig marge meer om illegale constructies op te zetten.

Een fiscus kan alleen geld halen waar geld zit. Als de economische dynamiek verzwakt, wordt ook de opbrengst van controles beperkter. Men kan de Belg niet eindeloos verder uitpersen en dan verbaasd zijn dat er minder sap uitkomt.

Van illegale fraude naar legale fiscale planning

Ten vierde is er een verschuiving van illegale fraude naar legale fiscale planning. Dat is een essentieel onderscheid. Fraude is verboden. Optimalisatie is wettelijk.

Wie vandaag vermogen heeft, schakelt fiscalisten, advocaten en adviseurs in om binnen de wet zo efficiënt mogelijk te structureren. Dat is rationeel gedrag in een land met een extreem complexe en zware fiscaliteit.

Daar wringt het schoentje in het Belgische debat. Men spreekt graag over ‘fiscale rechtvaardigheid’, maar bedoelt vaak: nog meer geld halen bij wie nog iets heeft. De zelfstandige, de ondernemer, de vastgoedbezitter, de spaarder, de belegger: allemaal worden ze vroeg of laat voorgesteld als asociale profiteurs.

De dalende opbrengst van de Bijzondere Belastinginspectie is dus geen bewijs van laksheid. Het is het logische gevolg van een samenleving waarin zwart geld is teruggedrongen, internationale constructies gedaald zijn, preventie werkt, de economie minder winst genereert en belastingplichtigen kiezen voor legale planning.

De kaalgeplukte Belg kan niet eindeloos opnieuw geplukt worden.

Wat werkt wel?

Wie echt meer fiscale inkomsten wil, moet zorgen voor lagere belastingdruk, eenvoudigere regels, meer economische groei en meer vertrouwen tussen burger en overheid.

Want een overheid die haar burgers permanent benadert als verdachten, creëert geen fiscale rechtvaardigheid. Ze creëert wantrouwen en minder investeringen.

De beste belastingpolitiek is er één die burgers niet voortdurend het gevoel geeft dat ze kaalgeplukt worden.

Bronnen

• Jaarverslag van de Bijzondere Belastinginspectie 2023
• OESO-rapport over automatische informatie-uitwisseling tussen belastingdiensten
• Studie van de Nationale Bank van België over zwart geld in de Belgische economie
• Parlementair werkdocument over de evolutie van fiscale fraude in België