De begrotingsproblemen van België: een langere lijst dan erkend

Hoofdredacteur van De Standaard Karel Verhoeven stelt dat alle gebreken van België samenkomen in de huidige begroting. Hij wijst terecht op de vergrijzing, de ingewikkelde staatsstructuur, de stijgende overheidsschuld, de oplopende rentelasten en de politieke versnippering die noodzakelijke hervormingen voortdurend afremt.

Dit zijn ongetwijfeld belangrijke oorzaken van onze budgettaire problemen. Maar de lijst is nog lang niet compleet.

Een te grote overheid

België kampt met een uitzonderlijk grote overheidssector. Met ongeveer 12 miljoen inwoners telt ons land zo’n 900.000 overheidsmedewerkers. Ter vergelijking: Nederland, met ruim 18 miljoen inwoners, heeft ongeveer 1 miljoen overheidsmedewerkers. Dit betekent dat België 250.000 ambtenaren te veel heeft, wat neerkomt op 12 miljard euro aan overbodige overheidsuitgaven.

Ondoorzichtig subsidiebeleid

Het subsidiebeleid blijft een zwart gat. Anderhalf jaar geleden bleek uit een inventaris dat de Belgische overheden samen ongeveer 66 miljard euro aan subsidies verstrekken. Opvallend was het gebrek aan transparantie en evaluatie. Tot op vandaag is onvoldoende duidelijk welke subsidies daadwerkelijk hun doel bereiken. Een overheid die tientallen miljarden uitgeeft zonder sluitende evaluatie, kan moeilijk beweren dat elke euro optimaal wordt besteed.

Fiscale druk tegen haar limieten

België behoort al jaren tot de Europese landen met de hoogste belastingdruk op arbeid. Tegelijkertijd groeit de economie nauwelijks. De OESO verwacht voor België slechts ongeveer 1,2% economische groei in 2026, terwijl de Europese Commissie waarschuwt voor de zwakke groei en de verslechterende overheidsfinanciën.

Het idee dat hogere belastingen de oplossing zijn, is waanzinnig. Er is geen ruimte meer om de private sector verder te belasten zonder investeringen aan te tasten. België behoort nu al tot de landen met de hoogste fiscale druk ter wereld. Om economische groei te herstellen, zullen bepaalde belastingen moeten dalen. Een aantrekkelijker fiscaal klimaat voor ondernemingen, investeerders en hooggekwalificeerd talent is essentieel om investeringen, werkgelegenheid en groei aan te trekken. Zonder groei is er geen welvaart en valt er uiteindelijk ook niets meer te herverdelen.

Kwetsbare Europese positie

Volgens Eurostat bedroeg het Belgische begrotingstekort in 2025 5,2% van het bbp, een van de hoogste in de Europese Unie. De overheidsschuld liep op tot 107,9% van het bbp, eveneens bij de hoogste van Europa.

De echte uitdaging bestaat dus niet alleen uit het dichten van een begrotingsgat, maar uit het aanpakken van de structurele oorzaken: een te omvangrijke overheid, onvoldoende controle op tientallen miljarden subsidies, een fiscale druk die haar limieten heeft bereikt en een investeringsklimaat dat almaar minder aantrekkelijk wordt.

Misschien komen inderdaad alle gebreken van België samen in deze begroting. Maar dan is de lijst nog een stuk langer dan vandaag wordt erkend.

Bronnen

• Europese Commissie, Country Report Belgium 2026 (begroting, schuld, structurele uitdagingen);
• Eurostat, Government deficit and debt statistics (2025);
• OESO, Belgium: Foundations for Growth and Competitiveness 2026;
• OESO, Belgium Economic Snapshot 2026;
• Statbel, CBS Nederland en OESO (vergelijking bevolkingsomvang en omvang van de overheidssector).