België vaart economisch in woelige wateren, maar waar zit de kapitein?

Wie vandaag de belangrijkste economische cijfers van België naast elkaar legt, ziet zeer donkere wolken verschijnen. Zowat alle waarschuwingslampjes beginnen tegelijkertijd te knipperen: een echte nulgroei, een scherpe terugval van het aantal vacatures, faillissementen op recordniveau en overheidsfinanciën die ondanks onze bijzonder hoge belastingdruk steeds verder ontsporen.

0% groei en een begrotingstekort van 33 miljard euro

Volgens de Nationale Bank bleef het reële Belgische bbp in het tweede kwartaal van 2026 stilstaan: 0,0% groei tegenover het vorige kwartaal. Voor heel 2026 verwacht de Nationale Bank amper 0,6% economische groei, tegenover 1% in 2025. Dat is bijzonder weinig voor een land dat tegelijkertijd een gigantische overheidsschuld (692,5 miljard euro, of 107,9% van het bbp) en structurele begrotingstekorten moet financieren. België sloot 2025 af met een begrotingstekort van ongeveer 5,2% van het bbp, goed voor circa 33 miljard euro. Ter vergelijking: het tekort van de eurozone als geheel bedroeg ongeveer 2,9%.

Zonder economische groei wordt iedere saneringsoperatie immers moeilijker. Minder groei betekent minder nieuwe ondernemingen, minder investeringen, minder bijkomende werkgelegenheid en uiteindelijk minder extra belastinginkomsten waarmee onze welvaartsstaat kan worden gefinancierd.

20% minder vacatures en recordaantal faillissementen

Het tweede alarmsignaal komt van de arbeidsmarkt. In juli 2026 werden slechts 16.734 vacatures rechtstreeks bij VDAB gemeld, exclusief uitzendopdrachten. Dat waren er ongeveer 20% minder dan in juli 2025. Over de laatste twaalf maanden werden ongeveer 245.000 vacatures gemeld, een daling van ongeveer 13% tegenover de twaalf maanden voordien. Volgens VDAB blijft de verzwakking van de arbeidsmarkt zich duidelijk doorzetten.

Nog verontrustender wordt het wanneer we naar de faillissementen kijken. In juni 2026 alleen al gingen in België 1.184 ondernemingen failliet. Vooral Vlaanderen bevindt zich op recordniveau. Tijdens de eerste zes maanden van 2026 werden er 3.760 faillissementen uitgesproken, ongeveer 5,4% meer dan het vorige record, dat nota bene pas in 2025 werd gevestigd. Achter ieder faillissement zitten ondernemers die hun levenswerk verliezen, werknemers die hun baan verliezen, leveranciers die met onbetaalde facturen achterblijven en economische activiteit die definitief kan verdwijnen.

Geen enkel relanceplan in zicht

Je kan niet gezond besparen wanneer je tegelijkertijd de motor van die economie laat stilvallen. België heeft dringend nood aan een echt economisch relanceplan. Dat betekent dat we eindelijk ernstig moeten durven nadenken over de verlaging van de totale fiscale en parafiscale druk op ondernemerschap en arbeid.

Waarom onderzoeken we niet of de vennootschapsbelasting voor nieuwe investeringen en snelgroeiende ondernemingen naar 15% of minder kan worden gebracht? Waarom geven we nieuwe ondernemingen tijdens hun eerste jaren geen drastische vermindering van de sociale werkgeversbijdragen? Waarom maken we de eerste aanwervingen niet structureel goedkoper? Waarom creëren we geen aantrekkelijk fiscaal statuut voor startups en scale-ups? En vooral waarom doen we niet veel meer om nieuwe technologiebedrijven naar België te halen en bestaande Belgische technologiebedrijven hier te laten doorgroeien?

België beschikt nochtans over uitstekende kaarten. We hebben universiteiten van wereldniveau, hoogopgeleide ingenieurs, wetenschappers en informatici, sterke onderzoekscentra, een centrale ligging in Europa en internationaal gerenommeerde kennis in onder meer biotech, farma, chemie, artificiële intelligentie en nanotechnologie. Maar kennis alleen creëert geen nieuwe miljardenbedrijven. Daarvoor heb je ondernemerschap, risicokapitaal, schaalbaarheid en vooral een overheid nodig die ondernemers niet beschouwt als een onuitputtelijke geldbron die men blijvend kan belasten.

België zou daarom een ambitieus startup- en scale-upstatuut moeten invoeren waarbij innovatieve jonge ondernemingen gedurende hun eerste vijf jaar sterk verminderde werkgeversbijdragen genieten, investeerders fiscaal worden aangemoedigd om risicokapitaal ter beschikking te stellen, aandelenopties voor medewerkers aantrekkelijker worden en snelgroeiende bedrijven niet onmiddellijk worden afgeremd door een opeenstapeling van belastingen en administratieve verplichtingen.

Voor strategische technologie zoals artificiële intelligentie, halfgeleiders, biotech, robotica, cybersecurity, energieopslag en defensietechnologie moeten we veel ambitieuzer worden en dat door een omgeving te creëren waarin private investeerders hier uit eigen beweging willen investeren.

Waar blijven structurele besparingen bij overheid?

Tegelijk moet de overheid eindelijk naar zichzelf durven kijken. Een land kan niet eindeloos één van de hoogste belastingdrukken van Europa combineren met een begrotingstekort van meer dan 5% en een overheidsschuld die richting 700 miljard euro gaat. Als de overheid ondanks al die belastingen structureel tientallen miljarden meer uitgeeft dan ze ontvangt, moet niet alleen naar nieuwe inkomsten worden gekeken. Dan moeten ook onze overheidsstructuren, administraties, subsidies, bevoegdheidsversnippering en uitgaven fundamenteel tegen het licht worden gehouden.

Dat is de dubbele operatie die België vandaag nodig heeft: de overheid efficiënter en goedkoper maken en tegelijkertijd de private economie opnieuw zuurstof geven. Alleen de private sector extra belasten kan de economie verder afremmen. Alleen stimuleren zonder de overheid te hervormen doet de staatsschuld verder ontsporen. We moeten beide tegelijkertijd doen.

Waar zit de kapitein?

En terwijl ons schip in steeds woeliger water vaart, mogen we ons ook afvragen: waar zit de kapitein van het schip? Premier Bart De Wever is sinds 4 augustus met zijn gezin op reis in Japan. Politiek leiderschap draait om verantwoordelijkheidszin en staatsmanschap. Wanneer de economie stagneert, vacatures fors terugvallen, bedrijven in recordaantallen failliet gaan en de begroting cijfers vertoont waarvoor we ver in de geschiedenis moeten teruggaan, moet de kapitein op de brug staan. We hebben nood aan leiders die op de eerste rij zitten wanneer we in woelige wateren terechtkomen, die hun ministers bijeenbrengen, een duidelijke economische koers uitstippelen en zelfs tijdens de zomermaanden een geloofwaardig herstelplan voorbereiden.

De opvallende afwezigheid van onze premier belooft weinig goeds voor de belangrijke begrotingsbesprekingen van september. Ik durf ervoor wedden dat we opnieuw oplapwerk gaan krijgen met een nieuwe belasting hier, daar een tijdelijke besparing daar, ergens een overheidsparticipatie verkopen, nog wat imaginaire inkomsten naar voren schuiven om de begrotingstabellen boekhoudkundig iets aantrekkelijker te maken.

België heeft nu geen behoefte meer aan nog zo’n begrotingspleister. België heeft nood aan een écht relanceplan. Een plan dat ondernemerschap opnieuw beloont, arbeid goedkoper maakt, startups kansen geeft, technologiebedrijven aantrekt, private investeringen stimuleert en tegelijkertijd onze overheid structureel hervormt.

Op weg naar een recessie?

Zonder een écht relanceplan dreigt een recessie met nog meer werklozen en steuntrekkers, recordfaillissementen en een begroting die niet meer te redden valt. Het zou bijzonder jammer zijn wanneer we binnen enkele jaren moeten vaststellen dat in 2026 alle waarschuwingslichten tegelijkertijd op rood stonden, maar niemand aan het roer stond noch bereid was de koers fundamenteel te veranderen.

Bronnen

• Nationale Bank van België, economische groei en economische vooruitzichten 2026;
• VDAB, Vacaturebericht juli 2026;
• Statbel, maandelijkse faillissementsstatistieken 2026;
• Eurostat, overheidstekort en overheidsschuld België;
• Europese Commissie, Economic Forecast for Belgium;
• Nationale Bank van België, projecties Belgische overheidsfinanciën;
• Historische begrotingsgegevens Belgische overheid;
• Belgische berichtgeving over de vakantie en tijdelijke vervanging van premier Bart De Wever, augustus 2026.