België heeft geen gebrek aan talent, maar wel aan ambitie

België heeft geen gebrek aan talent. Het heeft een gebrek aan ambitie.

Barend Van den Brande, oprichter van Hummingbird Ventures en een van de meest succesvolle Europese durfkapitalisten, is daar het levende bewijs van. Zijn boodschap is zowel fascinerend als pijnlijk voor ons land: "Uit België wegblijven was voor mij een kwestie van overleven." Dat is een uitspraak waar onze politici eens goed bij stil moeten staan.

Indrukwekkende resultaten, maar geen ambitie in eigen land

Van den Brandes prestaties zijn indrukwekkend. Verschillende fondsen van Hummingbird leverden investeerders tien tot vijftien keer hun oorspronkelijke inleg op, terwijl sterke durfkapitaalfondsen doorgaans rond 2,5 keer de inleg realiseren. Voor zijn nieuwste fonds werd zelfs 1,4 miljard dollar toegezegd. Toch weigerde Hummingbird 650 miljoen dollar bijkomend kapitaal omdat het zijn investeringsmodel niet zomaar wilde opschalen.

Een van de meest opvallende investeringen was in het Turkse PeakGames, dat Hummingbird 54 keer de oorspronkelijke investering opleverde. In 2014 investeerde het fonds zes miljoen dollar in de cryptobeurs Kraken, lang voordat cryptomunten serieus werden genomen door grote institutionele beleggers. Kraken groeide uit tot een bedrijf met één miljard dollar brutobedrijfswinst en keerde al 774 miljoen dollar uit aan aandeelhouders.

Dit zijn geen theoretische redeneringen. Dit is iemand die zijn geld daadwerkelijk riskeert en jarenlang op zoek gaat naar bedrijven die honderd of duizend keer groter kunnen worden. En precies daar wringt het Belgische schoentje.

De Belgische ondernemerscultuur: voorzichtigheid als deugd

Wij hebben van voorzichtigheid bijna een nationale deugd gemaakt. Een ondernemer die zegt dat hij een bedrijf van honderd miljard wil bouwen, wordt hier al snel bekeken alsof hij last heeft van grootheidswaanzin. Een ondernemer die rustig wil groeien, niemand wil storen en over twintig jaar misschien vijftig werknemers wil hebben, noemen we verstandig.

Van den Brande stelt het zelf: België en Europa missen de cultuur om uitzonderlijke successen na te jagen. Hij vindt dergelijke jonge ondernemers nauwelijks in België en zelfs in Europa zijn ze volgens hem dun gezaaid, met Londen en Stockholm als uitzonderingen.

Het meest opmerkelijke cijfer uit het interview is misschien niet eens zijn rendement. Hummingbird bekijkt jaarlijks ongeveer 10.000 dossiers. Uiteindelijk worden er amper drie geselecteerd.

Wij doen in België vaak het tegenovergestelde. Wij proberen risico’s institutioneel weg te organiseren. Er moet een commissie komen, een advies, een rapport, een subsidiecommissie, een raad van bestuur, een consultant en liefst nog een tweede advies om het eerste advies te controleren.

Van den Brande geeft een prachtig voorbeeld van die mentaliteit. Hummingbird stond ooit op het punt om in Revolut te investeren. Een kennis waarschuwde hem voor medeoprichter Nik Storonsky, waarna hij afhaakte. Achteraf bleek dat advies sterk beïnvloed door een tijdelijk conflict. Zes maanden later probeerde diezelfde criticus juist meer aandelen Revolut te bemachtigen. Zijn les: vertrouw ook op je eigen oordeel. Zijn sneer naar Europa is veelzeggend: hier zouden we al snel een adviesraad van tien personen inschakelen.

Misschien is dat wel een perfecte metafoor voor België.

Een systeem dat groei tegenwerkt

Wij hebben duizenden uitstekende ingenieurs, wetenschappers, informatici en ondernemers. Maar rond iedere persoon die iets wil ondernemen, bouwen we een steeds grotere institutionele cirkel van mensen die moeten controleren of hij het wel volgens de regels doet. En vervolgens vragen we ons verbaasd af waarom Amerikaanse bedrijven sneller groeien.

Het verhaal van Etched uit het interview is bijna hallucinant. Twee Harvardstudenten verlieten op hun 21ste de universiteit omdat ze AI-chips wilden bouwen die Nvidia konden uitdagen. Op een bepaald moment hadden ze nog 15 miljoen dollar op de rekening terwijl ze ongeveer 100 miljoen nodig hadden om hun chip daadwerkelijk te bouwen en op grote schaal te testen. Grote Silicon Valleyfondsen weigerden. Hummingbird investeerde uiteindelijk 16,5 miljoen dollar en kreeg vier procent van het bedrijf. Dat belang is inmiddels ongeveer 800 miljoen dollar waard. Etched zou bovendien al voor ongeveer één miljard dollar aan bestellingen hebben en mikt zelf op een toekomstige omzet van 20 tot 30 miljard dollar.

Zou zoiets in België kunnen ontstaan? Technisch waarschijnlijk wel. We hebben uitstekende universiteiten en hoogopgeleide mensen. Maar cultureel, fiscaal, administratief en politiek maken we het uitzonderlijk moeilijk.

Want zodra iemand hier uitzonderlijk succesvol wordt, begint het debat opvallend snel over hoeveel daarvan moet worden afgeroomd. We discussiëren veel minder over de vraag hoe we duizend nieuwe ondernemers kunnen creëren die even succesvol worden.

De Europese ‘degrowth-cultuur’ en haar gevaren

Van den Brande spreekt over een Europese ‘degrowth-cultuur’ en ‘anti-ambitie-cultuur’ en waarschuwt voor een samenleving waarin herverdeling belangrijker wordt dan het creëren van nieuwe welvaart. Volgens hem dreigt daardoor de welvaart waar de babyboomgeneratie van kon genieten voor jongere generaties steeds moeilijker bereikbaar te worden. Je kunt uiteindelijk alleen herverdelen wat eerst geproduceerd werd.

Een overheid creëert geen welvaart door geld van rekening A naar rekening B te verplaatsen. Ze kan wel de voorwaarden creëren waarin ondernemers, werknemers en investeerders welvaart produceren: onderwijs, infrastructuur, rechtszekerheid, veiligheid en fundamenteel onderzoek. Maar wanneer de overheid zelf gaat bepalen welke onderneming, technologie of investeerder de winnaar moet worden, ontstaat een ander gevaar.

En precies daar formuleert Van den Brande misschien zijn zwaarste beschuldiging aan het adres van België. Europa en België investeren wel degelijk overheidsgeld in technologische starters. Het probleem is volgens hem dat een deel daarvan terechtkomt bij middelmatig presterende durfkapitaalfondsen die dankzij politieke connecties en een ‘ons-kent-ons’-sfeer toegang krijgen tot overheidsgeld. Het resultaat is dat beheerders commissies verdienen, terwijl het kapitaal onvoldoende bij het allerbeste talent terechtkomt.

Dat verdient veel meer politiek debat. Want misschien hebben wij niet noodzakelijk méér subsidies, méér fondsen en méér overheidsinitiatieven nodig. Misschien moeten wij vooral zorgen dat de overheid excellente ondernemers niet hindert en belastinggeld niet gebruikt om middelmatigheid kunstmatig in leven te houden.

Onderwijs: van ‘elite van klerken’ naar innovatie

Ook over ons onderwijs zegt Van den Brande iets ongemakkelijks. Volgens hem hebben we generaties geleerd regels te volgen en bestaande kennis te reproduceren. Hij spreekt zelfs over een ‘elite van klerken’ die alles in protocollen giet. Innovatie functioneert precies andersom: uitzonderlijke ondernemers passen dikwijls niet netjes in bestaande vakjes.

Daar ligt een veel groter probleem dan alleen durfkapitaal. België heeft een fantastische cultuur van degelijkheid. We zijn goed in incrementele verbeteringen. We hebben uitstekende kmo’s, ingenieurs, onderzoekers en vakmensen. Maar economisch hebben we dringend opnieuw een cultuur nodig waarin iemand mag zeggen: ‘Ik wil de beste ter wereld worden.’

Zonder dat we hem onmiddellijk arrogant vinden. Waar mislukken opnieuw mag. Waar winst niet automatisch verdacht is. Waar iemand die rijk wordt omdat hij een onderneming van nul heeft opgebouwd niet wordt behandeld alsof zijn succes een maatschappelijk probleem vormt. En waar de overheid niet voortdurend probeert ondernemers te begeleiden, subsidiëren, controleren, belasten én reguleren – allemaal tegelijkertijd.

De tragische conclusie: ambitie moet elders gezocht worden

Het meest tragische aan het interview met Van den Brande staat eigenlijk helemaal op het einde. Hij zegt dat er wel degelijk goede Belgische ondernemers waren, maar dat sommigen misschien in Londen hadden moeten opgroeien om te beseffen dat hun ambities groter mochten zijn. Volgens hem heerste te vaak de houding: ‘Je moet ook niet te zot doen, hou het realistisch.’ Daarna volgt zijn vernietigende conclusie: ‘Uit België wegblijven was voor mij een kwestie van overleven.’

Misschien moeten we die laatste zin boven de ingang van ieder economisch kabinet in België hangen. Niet omdat iedereen België moet verlaten. Maar omdat we ons moeten afvragen waarom iemand die vanuit België uitgroeide tot een van Europa’s succesvolste durfkapitalisten tot precies die conclusie komt.

Onze grootste economische uitdaging is misschien niet dat België geen talent heeft. Integendeel. Wij hebben talent. Wij hebben kennis. Wij hebben kapitaal. Wij hebben universiteiten.

Wat we te weinig hebben, is een cultuur waarin uitzonderlijke ambitie wordt aangemoedigd in plaats van gewantrouwd.

We hebben de voorbije decennia een indrukwekkende machine gebouwd om welvaart te verdelen. Nu wordt het dringend tijd opnieuw een machine te bouwen die welvaart creëert. Want zonder ondernemers die bereid zijn zot te doen, risico’s te nemen en de wereld te veroveren, valt er uiteindelijk steeds minder te verdelen.

Bronnen

• Pascal Dendooven, "Barend Van den Brande, een van de meest succesvolle durfkapitalisten van Europa en daarbuiten: ‘Uit België wegblijven was voor mij een kwestie van overleven’", De Standaard, 7 augustus 2026; interview met Barend Van den Brande / Hummingbird Ventures.
• Barend Van den Brande, een van de meest succesvolle durfkapitalisten van Europa en daarbuiten "Uit België wegblijven was voor mij een kwestie van overleven" De Standaard.pdf