73,5 miljard euro gevolgschade: de financiële erfenis van de paarse regeringen

De regeringen-Verhofstadt hebben niet alleen een politieke erfenis achtergelaten, maar ook een financiële die België nog decennialang zal achtervolgen. Twintig jaar na het einde van de paarse coalities blijkt dat de structurele economische gevolgen van enkele fundamentele beslissingen een astronomisch bedrag van minstens 73,5 miljard euro aan gevolgschade hebben veroorzaakt. Toch is er nooit een ernstige parlementaire onderzoekscommissie naar deze dossiers gekomen. Waarom?

De verkoop van de goudreserves: een historische blunder

Tussen 1999 en 2005 verkocht de Nationale Bank van België een aanzienlijk deel van haar goudvoorraad aan gemiddeld ongeveer 300 dollar per troy ounce. Vandaag bedraagt de goudprijs ongeveer 2.050 dollar per ounce. Rekenkundig geeft dat een verschil van meer dan 56 miljard dollar, omgerekend ongeveer 52 miljard euro.

Natuurlijk kan niemand de markt perfect voorspellen, maar het blijft één van de zwaarste financiële inschattingsfouten uit de Belgische naoorlogse geschiedenis. Landen die hun goudvoorraad behielden, beschikken vandaag over enorme strategische reserves. België verkocht ze tegen bodemprijzen.

De verkoop van Electrabel: structurele geldstroom naar Frankrijk

Onder de paarse regeringen werd Electrabel definitief in Franse handen gebracht via Suez, vandaag Engie. Sindsdien vloeien de winsten van Belgische energieproductie en nucleaire installaties grotendeels naar het buitenland. Volgens rapporten van de CREG bedroegen de zogenaamde nucleaire overwinsten in bepaalde jaren meer dan 1 miljard euro per jaar.

Wie voorzichtig rekent met gemiddeld 1 miljard euro structurele winstafvloeiing per jaar over twintig jaar, komt uit op minstens 20 miljard euro verlies voor België. Deze uiteindelijk terugkopen zal opnieuw 4 miljard kosten.

De verkoop van overheidspatrimonium: kortetermijnpolitiek met dure facturen

De sale-and-lease-backoperaties van federale gebouwen zoals de Brusselse Financietoren werden destijds voorgesteld als ‘modern financieel beheer’. In werkelijkheid verkocht de overheid gebouwen om ze daarna jarenlang duur terug te huren. Volgens latere analyses en berichtgeving kostte alleen de operatie rond de Financietoren uiteindelijk honderden miljoenen euro’s extra. Wanneer men gelijkaardige constructies meerekent, loopt de structurele meerkost op tot ongeveer 1,5 miljard euro.

Men creëerde tijdelijke begrotingsruimte, maar schoof gigantische facturen door naar toekomstige generaties.

73,5 miljard euro gevolgschade

Wanneer men deze drie grote dossiers samenneemt:

• 52 miljard euro verlies op goudreserves;
• 20 miljard euro structureel verlies via Electrabel;
• 1,5 miljard euro meerkost vastgoedoperaties;

komt men uit op minstens 73,5 miljard euro economische gevolgschade.

En toch is daar nooit een ernstige parlementaire onderzoekscommissie naar gekomen. Er werden nauwelijks kritische vragen gesteld. De media zwegen opvallend stil. Alsof deze dossiers collectief begraven moesten worden.

Men kan onmogelijk beweren dat al onze huidige begrotingsproblemen enkel door recente crisissen werden veroorzaakt. De paarse regeringen hebben structurele keuzes gemaakt waarvan België vandaag nog altijd de prijs betaalt. Zonder de regeringen-Verhofstadt zou België financieel veel sterker gestaan hebben.

Guy Verhofstadt mag dan ook zonder enige twijfel beschouwd worden als één van de meest nefaste premiers uit de Belgische naoorlogse geschiedenis. Zijn financiële erfenis zal nog generaties voelbaar blijven.

Bronnen

• CREG-rapporten over nucleaire rente en elektriciteitsmarkt;
• Nationale Bank van België, jaarverslagen goudreserves (1999–2005);
• Rekenhof, analyses federale vastgoedoperaties;
• Tijd.be, berichtgeving Financietoren;
• Eurostat en Europese Commissie, Belgische begrotings- en schulddata;
• World Gold Council, historische goudprijsgegevens.